ประวัติ Fanuc และชุดควบคุม CNC — จากทีมเล็กๆใน Fujitsu ถึง 0i-F Plus

ชุดควบคุม Fanuc เป็นชุดควบคุมที่พบบ่อยที่สุดรายหนึ่งในโรงงาน และเป็นชุดควบคุมที่หนังสือการเขียนโปรแกรม CNCของเว็บนี้ใช้เป็นหลัก บทความนี้เล่าว่าบริษัทนี้เริ่มต้นอย่างไร ทำไมเครื่องเก่าบางเครื่องติดป้าย GE Fanuc และชื่อรุ่นบนชุดควบคุมบอกอะไร ซึ่งช่วยให้รู้ว่าเครื่องที่อยู่ตรงหน้าเป็นชุดควบคุมรุ่นใด และควรเปิดคู่มือเล่มไหน

จุดเริ่มต้นใน Fujitsu

ในปี ค.ศ. 1955 บริษัท Fuji Tsushinki Manufacturing ซึ่งปัจจุบันคือ Fujitsu ตั้งทีมพัฒนาเครื่องจักร NC โดยมี เซอิเอมอน อินาบะ (Seiuemon Inaba) เป็นหัวหน้า เพียงปีเดียวต่อมา ทีมนี้สร้างชุดควบคุม NC และระบบเซอร์โวเครื่องแรกของภาคเอกชนญี่ปุ่นได้สำเร็จ

ปี ค.ศ.	เหตุการณ์
1955	Fujitsu ตั้งทีมพัฒนา NC
1956	NC และระบบเซอร์โวเครื่องแรกของภาคเอกชนญี่ปุ่น
1958	ส่งมอบ NC ของ Fanuc เครื่องแรกเพื่อการค้าให้ Makino Milling Machine
1959	NC แบบเดินตามเส้นทางต่อเนื่อง (Continuous path) เครื่องแรก และมอเตอร์พัลส์ไฟฟ้าไฮดรอลิก (Electro-hydraulic pulse motor)
1960	FANUC 220 ซึ่ง Fanuc ระบุว่าเป็น NC แบบวงเปิด (Open loop) เครื่องแรก
1966	NC ที่ใช้วงจรรวม (IC) ทั้งเครื่องเป็นครั้งแรก
1968	ระบบ DNC เพื่อการค้าเครื่องแรก
1972	เปิดตัวชุดควบคุม CNC

NC ในยุคนี้ยังไม่มีคอมพิวเตอร์อยู่ในเครื่อง การคำนวณทำด้วยวงจรที่ต่อสายตายตัว และอ่านโปรแกรมจากเทปเจาะรู ตามที่อธิบายในบทที่ 1 ประวัติของ CNC และบทที่ 2

แยกเป็นบริษัทของตัวเอง

ปี ค.ศ. 1972 หน่วยงานนี้แยกออกจาก Fujitsu เป็นบริษัท Fujitsu Fanuc และเปลี่ยนชื่อเป็น FANUC LTD เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 1982 ชื่อ FANUC มาจาก Fuji Automatic NUmerical Control

ปี ค.ศ.	เหตุการณ์
1972	ก่อตั้ง Fujitsu Fanuc เป็นบริษัทอิสระ
1974	เริ่มผลิตเซอร์โวมอเตอร์กระแสตรง (DC servo motor) ภายใต้สิทธิบัตรของ Gettys Manufacturing และผลิตชุดควบคุม CNC ครบ 10,000 เครื่อง
1976	ตั้งบริษัท General Numeric ร่วมกับ Siemens
1977	เริ่มผลิตหุ่นยนต์อุตสาหกรรมเพื่อการค้า
1982	เปลี่ยนชื่อเป็น FANUC LTD และพัฒนาเซอร์โวมอเตอร์กระแสสลับ (AC servo motor)
1984	ย้ายสำนักงานใหญ่จากเมือง Hino ในโตเกียว ไปที่เชิงภูเขาไฟฟูจิ หมู่บ้าน Oshino จังหวัดยามานาชิ
1986	ตั้ง GE Fanuc Automation ร่วมกับ General Electric และพัฒนาระบบเซอร์โวแบบดิจิทัล

อินาบะเป็นผู้ก่อตั้งและบริหาร Fanuc มาหลายสิบปี และถึงแก่กรรมในปี ค.ศ. 2020

ทำไมทุกอย่างเป็นสีเหลือง

ชุดควบคุม หุ่นยนต์ และอาคารของ Fanuc ใช้สีเหลืองเป็นสีประจำบริษัทคู่กับสีเทา Fanuc ไม่เคยประกาศเหตุผลอย่างเป็นทางการ แต่มีรายงานว่าอินาบะเคยอธิบายว่า ในโลกตะวันออก สีเหลืองเป็นสีของจักรพรรดิ โรงงานและสำนักงานของบริษัทจึงทาสีนี้ทั้งหมด

GE Fanuc: ชื่อบนเครื่องเก่าหลายเครื่อง

ปี ค.ศ. 1986 Fanuc และ General Electric ของสหรัฐตั้งบริษัทร่วมทุน GE Fanuc Automation ซึ่งขายชุดควบคุม CNC และอุปกรณ์อัตโนมัติในอเมริกาและยุโรป ชุดควบคุม Fanuc ที่ขายผ่านบริษัทนี้จึงติดป้าย GE Fanuc ในปี 2007 บริษัทร่วมทุนเปลี่ยนชื่อเป็น GE Fanuc Intelligent Platforms และวันที่ 17 สิงหาคม 2009 ทั้งสองบริษัทประกาศยุติการร่วมทุนและแบ่งธุรกิจกัน ธุรกิจซอฟต์แวร์ งานบริการ ระบบสมองกลฝังตัว (Embedded systems) และระบบควบคุมอัตโนมัติในโรงงานอย่าง PLC แยกไปเป็นของ GE ในชื่อ GE Intelligent Platforms ส่วน ธุรกิจ CNC ทั่วโลกเป็นของ Fanuc

ในทางปฏิบัติ เครื่องมือสองที่นำเข้าจากอเมริกาหรือยุโรปและติดป้าย GE Fanuc ใช้ชุดควบคุม Fanuc ตามรุ่นที่ระบุบนเครื่อง คู่มือและอะไหล่จึงหาจาก Fanuc ได้ตามชื่อรุ่น

ลำดับรุ่นของชุดควบคุม

Fanuc ออกชุดควบคุมหลายรุ่นในแต่ละยุค ตั้งแต่รุ่นราคาประหยัดสำหรับเครื่องจักรทั่วไป ถึงรุ่นสำหรับเครื่องหลายแกนที่ซับซ้อน รุ่นที่เกี่ยวกับเครื่องในโรงงานทั่วไปมากที่สุดมีดังนี้

ปี ค.ศ.	รุ่น	หมายเหตุ
1985	Series 0	ชุดควบคุมราคาประหยัดสำหรับเครื่องจักรทั่วไปที่ผลิตจำนวนมาก ยังพบบนเครื่องเก่าในโรงงาน
1999	Series 16i	เริ่มผลิตเพื่อการค้า อยู่ในกลุ่มชุดควบคุมที่มีตัว i ต่อท้าย เช่น 16i 18i 21i
2003	Series 30i	เริ่มผลิตเพื่อการค้า เป็นรุ่นระดับสูงสำหรับเครื่องหลายแกนและหลายระบบ
2014	Series 0i-MODEL F	เปิดตัวในเดือนเมษายน แทน 0i-MODEL D ใช้วิธีใช้งานแบบเดียวกับ 30i และเป็นรุ่นแรกในระดับนี้ที่รองรับจอ 15 นิ้ว
2018	Series 0i-MODEL F Plus	เปิดตัวในเดือนธันวาคม แทน 0i-MODEL F เปลี่ยนหน้าตาเป็นโทนสีเข้มและเพิ่มหน้าจอ iHMI

ชุดควบคุมตระกูล 0i ใช้กับเครื่องจักรทั่วไปจำนวนมาก Fanuc ระบุว่าเมื่อเปิดตัว 0i-MODEL F Plus ชุดควบคุมตระกูลนี้ส่งมอบไปแล้วมากกว่า 1.3 ล้านเครื่อง หนังสือการเขียนโปรแกรม CNC ของเว็บนี้อ้างอิงคู่มือของ 0i-MODEL F เป็นหลัก

อ่านชื่อรุ่นบนเครื่อง

ชื่อรุ่นมักพิมพ์อยู่บนกรอบจอของชุดควบคุม หรือแสดงบนจอขณะเปิดเครื่อง ชื่อเต็มอย่าง FANUC Series 0i-MF แยกอ่านได้ดังนี้

ส่วนของชื่อ	ความหมาย
0i	ตระกูลของชุดควบคุม เช่น 0i 16i 18i 30i
M	ระบบสำหรับ Machining center (M series)
T	ระบบสำหรับเครื่องกลึง (T series)
F	รุ่นย่อย (Model) ของตระกูล ตัวอักษรที่อยู่หลังในลำดับคือรุ่นที่ใหม่กว่า เช่น 0i-MODEL D มาก่อน 0i-MODEL F
Plus	รุ่นปรับปรุงของ MODEL นั้น

ดังนั้น 0i-MF คือชุดควบคุม 0i-MODEL F สำหรับ Machining center และ 0i-TF คือรุ่นเดียวกันสำหรับเครื่องกลึง ทั้งสองแบบใช้คู่มือคนละเล่ม เช่น คู่มือผู้ใช้ของ 0i-MODEL F แยกเป็นเล่มสำหรับเครื่องกลึง (B-64604EN-1) และเล่มสำหรับ Machining center (B-64604EN-2) เมื่อหาคู่มือ ให้ตรงทั้งตระกูล รุ่นย่อย และชนิดของเครื่อง

รูปแบบโปรแกรมพื้นฐานของชุดควบคุม Fanuc ทุกรุ่นคล้ายกัน โปรแกรมที่ใช้ G00 G01 G02 G03 และคำสั่งเจาะพื้นฐานจึงย้ายระหว่างรุ่นได้เกือบทั้งหมด สิ่งที่ต่างกันคือฟังก์ชันเสริม ค่าพารามิเตอร์ และตัวเลือกที่ผู้ผลิตเครื่องซื้อมาให้ เช่น macro ระบบพิกัดชิ้นงานเพิ่มเติม หรือการอ่านล่วงหน้าความเร็วสูง ก่อนย้ายโปรแกรมระหว่างเครื่องจึงต้องตรวจตามที่อธิบายในบทที่ 1

ผลิตไปแล้วเท่าไร

Fanuc นับจำนวนชุดควบคุม CNC ที่ผลิตสะสมไว้ดังนี้

ปี ค.ศ.	จำนวนสะสม
1974	10,000 เครื่อง
1998	1 ล้านเครื่อง
2007	2 ล้านเครื่อง
2013	3 ล้านเครื่อง
2018	4 ล้านเครื่อง
2022 (กุมภาพันธ์)	5 ล้านเครื่อง

ตัวเลขนี้ไม่รวมหุ่นยนต์ ซึ่ง Fanuc ส่งมอบครบ 1 ล้านตัวในปี 2023

สรุป

• Fanuc เริ่มจาก ทีมพัฒนา NC ใน Fujitsu เมื่อปี 1955 นำโดยเซอิเอมอน อินาบะ แยกเป็นบริษัท Fujitsu Fanuc ในปี 1972 และใช้ชื่อ FANUC LTD ตั้งแต่ปี 1982
• เครื่องที่ติดป้าย GE Fanuc มาจากบริษัทร่วมทุนกับ General Electric ระหว่างปี 1986 ถึง 2009 และใช้ชุดควบคุม Fanuc ตามรุ่นที่ระบุ
• ชื่อรุ่นอย่าง 0i-MF บอกตระกูล (0i) ชนิดเครื่อง (M หรือ T) และรุ่นย่อย (F) ใช้หาคู่มือให้ตรงกับเครื่อง
• โปรแกรมพื้นฐานย้ายระหว่างรุ่นได้ แต่ฟังก์ชันเสริมและพารามิเตอร์ต่างกันตามรุ่นและตามผู้ผลิตเครื่อง