TARANG.CHANG

หน้าแรก / อภิธานศัพท์

อ้างอิง

อภิธานศัพท์

คำศัพท์เทคนิคที่ใช้ในบทเรียน บทความ และตารางอ้างอิงของเว็บไซต์ พร้อมชื่อภาษาอังกฤษและคำอธิบายสั้น ๆ

GD&T และแบบงาน

กรอบควบคุมลักษณะFeature control frame
กรอบสี่เหลี่ยมบนแบบงานที่บอกสัญลักษณ์ลักษณะเรขาคณิต ขนาดโซนพิกัดความเผื่อ เงื่อนไขวัสดุ และ datum ที่อ้างอิง อ่านจากซ้ายไปขวา อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
กรอบอ้างอิง datumDatum reference frameDRF
ระบบพิกัดที่สร้างจาก datum ตามลำดับในกรอบควบคุมลักษณะ ล็อกเฉพาะองศาอิสระที่มีผลต่อข้อกำหนดนั้น อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
การแกว่งเชิงวงกลมCircular runout
คุมการแกว่งของผิวที่แต่ละหน้าตัดเมื่อหมุนชิ้นงานรอบแกน datum หนึ่งรอบ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
การแกว่งรวมTotal runout
คุมการแกว่งของผิวทั้งผิวพร้อมกันเมื่อหมุนชิ้นงานรอบแกน datum และเลื่อนเครื่องวัดไปตลอดผิว อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
การเลื่อนของ datumDatum shift
การที่ชิ้นงานเลื่อนบนตัวจำลอง datum ได้ เมื่อกรอบอ้างอิง datum ที่ M และขนาดจริงของผิว datum ห่างจากขนาดของตัวจำลอง อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
การสะสมพิกัดความเผื่อTolerance stack-up
ความคลาดเคลื่อนที่บวกกันเมื่อขนาดต่อกันเป็นทอด ๆ หรือเมื่อวัดผ่านผิวอ้างอิงหลายผิว อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ขนาดพื้นฐานBasic dimension
ขนาดในกรอบสี่เหลี่ยมที่บอกรูปร่าง ตำแหน่ง หรือมุมที่ถูกต้องตามทฤษฎี ไม่มีพิกัดความเผื่อในตัว ความคลาดเคลื่อนกำหนดด้วยกรอบควบคุมลักษณะ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ขนาดวัสดุน้อยสุดLeast material sizeLMS
ชื่อตาม ISO 2692 ของขนาดที่มีเนื้อวัสดุน้อยที่สุด คือรูใหญ่สุดหรือเพลาเล็กสุด เช่น รู Ø10 +0.1/0 มี LMS เท่ากับ Ø10.1 ASME Y14.5 เรียกขนาดเดียวกันนี้ว่า LMC อ่านต่อ: เครื่องคำนวณสร้างและอ่านกรอบควบคุมลักษณะ GD&T
ขนาดวัสดุมากสุดMaximum material sizeMMS
ชื่อตาม ISO 2692 ของขนาดที่มีเนื้อวัสดุมากที่สุด คือรูเล็กสุดหรือเพลาใหญ่สุด เช่น รู Ø10 +0.1/0 มี MMS เท่ากับ Ø10.0 ASME Y14.5 เรียกขนาดเดียวกันนี้ว่า MMC อ่านต่อ: เครื่องคำนวณสร้างและอ่านกรอบควบคุมลักษณะ GD&T
ขนาดเสมือนVirtual sizeMMVS, LMVS
ขอบเขตรูปร่างสมบูรณ์ที่ผิวไม่ล้ำผ่านเมื่อทั้งขนาดและกรอบผ่าน เมื่อมี M คือ MMVS เท่ากับ MMS − t สำหรับรู และ MMS + t สำหรับเพลา เป็นขนาดของพินหรือรูบนเกจตรวจสอบเชิงฟังก์ชัน เมื่อมี L คือ LMVS เท่ากับ LMS + t สำหรับรู และ LMS − t สำหรับเพลา ASME Y14.5 เรียกว่าสภาวะเสมือน (Virtual condition) อ่านต่อ: เครื่องคำนวณสร้างและอ่านกรอบควบคุมลักษณะ GD&T
ความกลมCircularity (Roundness)
คุมให้หน้าตัดแต่ละหน้าตัดของผิวกลมอยู่ระหว่างวงกลมร่วมศูนย์สองวง ไม่อ้างอิง datum อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความขนานParallelism
คุมให้ผิวหรือแกนขนานกับ datum ภายในโซนที่กำหนด อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความตรงStraightness
คุมความตรงของเส้นบนผิวหรือของแกน เป็นข้อกำหนดรูปร่างที่ไม่อ้างอิง datum อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความตั้งฉากPerpendicularity
คุมให้ผิวหรือแกนตั้งฉากกับ datum ภายในโซนที่กำหนด อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความเป็นทรงกระบอกCylindricity
คุมให้ผิวทรงกระบอกทั้งผิวอยู่ระหว่างทรงกระบอกร่วมแกนสองทรงกระบอก ครอบคลุมทั้งความกลม ความตรง และความเรียว ไม่อ้างอิง datum อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความเรียบFlatness
คุมให้ผิวทั้งผิวอยู่ระหว่างระนาบขนานสองระนาบที่ห่างกันเท่าค่าในกรอบ ไม่อ้างอิง datum อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ความเอียงเชิงมุมAngularity
คุมให้ผิวหรือแกนทำมุมตามขนาดพื้นฐานกับ datum ภายในโซนที่กำหนด อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ค่าเผื่อโบนัสBonus tolerance
ค่าพิกัดความเผื่อที่เพิ่มขึ้นเมื่อกรอบมี M หรือ L เท่ากับส่วนที่ขนาดจริงห่างจาก MMC หรือ LMC อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
เงื่อนไขวัสดุน้อยสุดLeast material conditionLMC
ขนาดที่ชิ้นงานมีเนื้อวัสดุน้อยที่สุด คือรูใหญ่สุดหรือเพลาเล็กสุด ใช้กับ L เพื่อคุมความหนาผนังขั้นต่ำ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
เงื่อนไขวัสดุมากสุดMaximum material conditionMMC
ขนาดที่ชิ้นงานมีเนื้อวัสดุมากที่สุด คือรูเล็กสุดหรือเพลาใหญ่สุด เมื่อกรอบมี M ค่าพิกัดความเผื่อเท่ากับค่าในกรอบที่ MMC และเพิ่มขึ้นเมื่อขนาดห่างจาก MMC อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
โซนพิกัดความเผื่อTolerance zone
บริเวณที่ผิว แกน หรือระนาบกลางของชิ้นงานต้องอยู่ภายใน เช่น ทรงกระบอก Ø0.1 ของตำแหน่ง หรือช่องระหว่างระนาบขนานสองระนาบของความเรียบ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ดาตัม (Datum)Datum
ระนาบ แกน หรือจุดจำลองทางทฤษฎีบนชิ้นงาน ที่กำหนดให้เป็นเกณฑ์ตั้งต้นสำหรับการวัดและการกำหนดตำแหน่ง อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ตัวจำลอง datumDatum feature simulator
ผิวหรืออุปกรณ์ที่มีรูปร่างสมบูรณ์ เช่น โต๊ะระดับหรือแกนขยาย ใช้สัมผัสผิว datum ของชิ้นงานจริงเพื่อสร้าง datum อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ตำแหน่งPosition
คุมตำแหน่งของแกนหรือระนาบกลางเทียบกับ datum หรือเทียบกันเองภายในกลุ่ม โซนอยู่ที่ตำแหน่งที่ถูกต้องซึ่งกำหนดด้วยขนาดพื้นฐาน อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ตำแหน่งของกลุ่มรูPattern
กรอบคุมตำแหน่ง ของรูหลายรูที่ไม่อ้างอิง datum ของรู คุมเฉพาะตำแหน่งของรูเทียบกันเอง ชุดโซนเลื่อนและหมุนได้ทั้งชุด อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
ตำแหน่งที่ถูกต้องTrue position
ตำแหน่งตามทฤษฎีของรูหรือแกนที่กำหนดด้วยขนาดพื้นฐานจาก datum เป็นศูนย์กลางของโซนตำแหน่ง อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ตำแหน่งแบบผสมComposite position
กรอบคุมตำแหน่ง สองชั้น ชั้นบนคุมตำแหน่งของกลุ่มรูเทียบ datum ด้วยโซนกว้าง ชั้นล่างคุมระยะระหว่างรูในกลุ่มด้วยโซนแคบ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
โพรไฟล์ของผิวProfile of a surface
คุมผิวทั้งผิวให้อยู่ในแถบรอบรูปร่างตามขนาดพื้นฐาน ถ้าไม่อ้างอิง datum คุมเฉพาะรูปร่าง ถ้าอ้างอิง datum คุมตำแหน่งด้วย อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
โพรไฟล์ของเส้นProfile of a line
คุมรูปร่างของเส้นบนผิวในแต่ละหน้าตัดให้ตรงกับรูปร่างตามขนาดพื้นฐาน อ้างอิง datum หรือไม่ก็ได้ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ไม่ขึ้นกับขนาดRegardless of feature sizeRFS
ค่าพิกัดความเผื่อในกรอบคงที่ไม่ว่าชิ้นงานจะมีขนาดเท่าไร เป็นค่าเริ่มต้นเมื่อกรอบไม่มี M หรือ L อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ร่วมศูนย์Concentricity
คุมให้จุดกึ่งกลางของหน้าตัดทุกหน้าตัดอยู่รอบแกน datum ASME Y14.5-2018 ตัดสัญลักษณ์นี้ออกแล้ว แต่ ISO 1101 ยังใช้อยู่ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ระนาบกลางCenter plane
ระนาบกึ่งกลางระหว่างผิวสองด้านที่ขนานกัน เช่น ของร่องหรือแผ่น ใช้เป็น datum หรือคุมตำแหน่งแทนแกน อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ลักษณะเรขาคณิตGeometric characteristic
สิ่งที่ GD&T ควบคุม แบ่งเป็นห้ากลุ่ม คือ รูปร่าง การวางตัว ตำแหน่ง โพรไฟล์ และการแกว่ง อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
สภาวะผลลัพธ์Resultant condition
ชื่อตาม ASME Y14.5 ของขอบเขตอีกด้านหนึ่งของสภาวะเสมือน เกิดเมื่อขนาดอยู่ที่ขีดจำกัดตรงข้ามและได้ค่าเผื่อโบนัสเต็มที่ เช่น รูที่มี M มีสภาวะผลลัพธ์เท่ากับ LMC + t + โบนัส ใช้คำนวณความหนาผนังขั้นต่ำ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณสร้างและอ่านกรอบควบคุมลักษณะ GD&T
สมมาตรSymmetry
คุมให้จุดกึ่งกลางระหว่างผิวคู่หนึ่งอยู่รอบระนาบกลาง datum ASME Y14.5-2018 ตัดสัญลักษณ์นี้ออกแล้ว แต่ ISO 1101 ยังใช้อยู่ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
หลัก 3-2-13-2-1 principle
การวางชิ้นงานบน datum ระนาบสามชุดตามลำดับ datum หลักสัมผัส 3 จุด datum รอง 2 จุด และ datum ที่สาม 1 จุด ล็อกครบหกองศาอิสระ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
หลักความเป็นอิสระIndependency principle
หลักของ ISO 8015 ที่ให้พิกัดความเผื่อของขนาดคุมเฉพาะขนาดเฉพาะที่ ไม่คุมรูปร่าง รูปร่างต้องคุมด้วยข้อกำหนดแยก อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
หลักเปลือกหุ้มEnvelope principle (Rule #1)
หลักของ ASME Y14.5 ที่ให้ชิ้นส่วนที่มีขนาดต้องไม่ล้ำผิวรูปร่างสมบูรณ์ที่ขนาด MMC พิกัดความเผื่อของขนาดจึงคุมรูปร่างไปด้วย อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
องศาอิสระDegrees of freedom
การเคลื่อนที่ที่ชิ้นงานทำได้ มีหกทาง คือ เลื่อนตามแกน X Y Z และหมุนรอบแกนทั้งสาม อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
Datum ของกลุ่มรูPattern datum
กลุ่มรูทั้งกลุ่มที่ใช้ร่วมกันเป็น datum เดียว อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
GD&TGeometric Dimensioning and Tolerancing
ภาษาสัญลักษณ์บนแบบงานที่บอกว่ารูปร่าง การวางตัว และตำแหน่งของผิวหรือรูคลาดเคลื่อนได้เท่าไร และให้วัดเทียบกับอะไร มาตรฐานหลักคือ ASME Y14.5 และ ISO 1101 อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที

พิกัดความเผื่อและงานสวม

ขนาดจำกัดLimits of size
ขนาดใหญ่สุดและเล็กสุดที่ยอมให้ของชิ้นงาน อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
ขนาดระบุNominal size
ขนาดที่เขียนบนแบบงาน ใช้เป็นฐานของพิกัดความเผื่อ เช่น 25 ใน Ø25 H7 อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286
ค่าเบี่ยงเบนพื้นฐานFundamental deviation
ขอบของโซนพิกัดความเผื่อที่อยู่ใกล้ขนาดระบุ บอกตำแหน่งของโซน แทนด้วยตัวอักษร ตัวใหญ่สำหรับรู ตัวเล็กสำหรับเพลา อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286
งานสวมFit
ความสัมพันธ์ของขนาดระหว่างรูกับเพลาที่ประกอบกัน แบ่งเป็นสวมคลอน สวมกึ่งแน่น และสวมอัด อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
ชั้นพิกัดความเผื่อTolerance class
ตัวอักษรกับตัวเลขตาม ISO 286 เช่น H7 ตัวอักษรบอกตำแหน่งของโซนเทียบกับขนาดระบุ ตัวเลขบอกความกว้างของโซน อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286
พิกัดความเผื่อTolerance
ผลต่างระหว่างขนาดใหญ่สุดกับเล็กสุดที่ยอมให้ หรือขนาดของโซนที่ลักษณะเรขาคณิตคลาดเคลื่อนได้ อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286
พิกัดความเผื่อทั่วไปGeneral tolerance
พิกัดความเผื่อที่ใช้กับขนาดที่ไม่ได้เขียนพิกัดความเผื่อกำกับไว้บนแบบงาน เช่น ISO 2768-1 ชั้น f m c v อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อทั่วไป ISO 2768-1
ระบบรูคว้านคงที่Hole-basis system
ระบบงานสวมที่ใช้รูชั้น H เป็นหลัก แล้วเลือกชั้นพิกัดความเผื่อของเพลาให้ได้งานสวมที่ต้องการ อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286
ระยะคลอนClearance
ผลต่างของขนาดเมื่อรูใหญ่กว่าเพลา อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
ระยะอัดInterference
ผลต่างของขนาดเมื่อเพลาใหญ่กว่ารู อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
สวมกึ่งแน่นTransition fit
งานสวมที่อาจมีช่องว่างหรือระยะอัดก็ได้ ขึ้นกับขนาดจริงของรูกับเพลาคู่นั้น อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
สวมคลอนClearance fit
งานสวมที่รูใหญ่กว่าเพลาเสมอ ทุกคู่มีช่องว่าง อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
สวมอัดInterference fit
งานสวมที่เพลาใหญ่กว่ารูเสมอ ต้องอัดหรือใช้ความร้อนช่วยประกอบ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณงานสวม ISO 286
IT gradeInternational tolerance grade
ตัวเลขที่บอกความกว้างของโซนพิกัดความเผื่อตาม ISO 286 เช่น IT7 ตัวเลขยิ่งน้อยโซนยิ่งแคบ และความกว้างเพิ่มขึ้นตามช่วงขนาด อ่านต่อ: งานสวมและ IT grade ตาม ISO 286

สลักและการกำหนดตำแหน่งชิ้นงาน

แกนขยายExpanding mandrel
อุปกรณ์จับงานหรือตัวจำลอง datum ที่ขยายตัวจนแนบผิวในของรูรอบทิศ จับที่แกนของรู อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
คอลเล็ตCollet
ปลอกจับที่หุบรัดผิวนอกของเพลาหรือก้านเครื่องมือรอบทิศ จับที่แกนของผิวนั้น อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ตัวหยุดชิ้นงานWork stop
ตัวชนที่ติดตายตัวบนเครื่องหรือปากกา ให้ชิ้นงานชนแล้วอยู่ตำแหน่งเดิมทุกครั้ง อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
บังคับเกินOver-constraint
สภาพที่องศาอิสระเดียวถูกล็อกซ้ำสองครั้ง เช่น รูกลมสวมพอดีทั้งสองรูล็อกระยะห่างซ้ำกับสลักตัวแรก ทำให้ประกอบไม่เข้าเมื่อระยะคลาดเคลื่อน อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
ปลอกกำหนดตำแหน่งHollow dowel (Ring dowel)
ปลอกทรงกระบอกผนังตันที่ใช้กำหนดตำแหน่ง โดยให้สกรูหรือสตัดร้อยผ่านรูกลาง ทำงานเหมือนสลักตัน อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
ฝั่งอัดPress fit
ชิ้นที่สลักถูกอัดแน่นอยู่ในรู มักเป็นชิ้นที่ใหญ่กว่าหรือชิ้นที่ไม่ถอด อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
พินกลมและพินข้าวหลามตัดRound pin and diamond pin
การจับชิ้นงานในจิ๊กและฟิกซ์เจอร์ด้วยพินกลมในรูแรกและพินข้าวหลามตัดในรูที่สอง ล็อกการเลื่อนและการหมุนโดยไม่บังคับเกิน อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
ร่องยาวSlot
ร่องที่ใช้แทนรูกลมของสลักตัวที่สอง แนวยาวชี้เข้าหาสลักตัวแรก ล็อกเฉพาะการหมุนและยอมให้ระยะห่างคลาดเคลื่อน อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
สลักกำหนดตำแหน่งDowel pin
สลักทรงกระบอกความแม่นยำสูงที่ใช้กำหนดตำแหน่งชิ้นงานหนึ่งบนอีกชิ้นหนึ่งให้กลับมาที่เดิมทุกครั้งที่ถอดประกอบ ส่วนการยึดเป็นหน้าที่ของสกรู อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
สลักข้าวหลามตัดDiamond pin (Relieved pin)
สลักที่ตัดด้านข้างออกเหลือผิวสวมแคบสองด้าน หันผิวสวมขวางแนวไปยังสลักกลม เพื่อล็อกการหมุนโดยไม่ล็อกระยะห่างซ้ำ อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
สลักยึดตายตัวFixed fastener
กรณีที่สลักหรือสกรูยึดแน่นอยู่ในชิ้นหนึ่งแล้วสวมเข้ารูของอีกชิ้น ใช้คำนวณขนาดรูกับค่าพิกัดความเผื่อตำแหน่งที่ยังประกอบได้ อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน
สลักสปริงแบบผ่าSlotted spring pin
สลักกลวงที่ผ่าตามยาว หดตัวเมื่ออัดลงรูและดันผนังรูด้วยแรงสปริง ไม่มีช่องว่าง ใช้กับรูเจาะธรรมดา ตาม ISO 8752 อ่านต่อ: ระบุตำแหน่งชิ้นงานด้วยสลักสองตัว — ขนาดรู พิกัดความเผื่อ และรายละเอียดหน้างาน

การวัดและตรวจสอบ

การจัดวางแบบดีที่สุดBest fit
การเลื่อนและหมุนชุดโซนหรือระบบพิกัดให้เข้ากับผลวัดมากที่สุดตามเกณฑ์ที่เลือก ใช้ตรวจกลุ่มรูที่ต้องผ่านพร้อมกัน อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
กำลังสองน้อยที่สุดLeast squares (Gauss)
วิธี best fit ที่ลดผลรวมกำลังสองของค่าเยื้องทุกจุด เหมาะกับการปรับตั้งกระบวนการ แต่อาจตีตกชิ้นงานที่ผ่านได้จริง อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
เกจกระดาษPaper gage
การตรวจแบบกราฟิก วาดโซนพิกัดความเผื่อลงบนกระดาษหรือแผ่นใส แล้ววางทาบผลวัดเพื่อดูว่าจัดวางให้ทุกรูเข้าโซนพร้อมกันได้หรือไม่ อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
เกจตรวจสอบเชิงฟังก์ชันFunctional gauge
เกจขนาดคงที่ที่จำลองชิ้นส่วนคู่ประกอบ เช่น แผ่นที่มีพินห่างกันตามขนาดพื้นฐาน ชิ้นงานผ่านถ้าสวมเข้ากับเกจได้ ใช้กับกรอบที่มี M อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
ความแข็งHardness
ความต้านทานของผิววัสดุต่อการถูกกดจนเปลี่ยนรูปถาวร ค่าที่ได้ขึ้นกับหัวกดและแรงกด จึงต้องบอกสเกลกำกับเสมอ เช่น 60 HRC อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
ความแข็ง BrinellBrinell hardnessHBW
การวัดความแข็งด้วยการกดลูกบอลทังสเตนคาร์ไบด์แล้ววัดเส้นผ่านศูนย์กลางของรอยกด รอยกดใหญ่ เหมาะกับวัตถุดิบ เหล็กหล่อ และงานตีขึ้นรูป อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
ความแข็ง RockwellRockwell hardnessHRC, HRB, HRA
การวัดความแข็งจากความลึกของรอยกดที่เหลืออยู่หลังลดแรงกด เครื่องอ่านค่าให้ทันที สเกล C ใช้หัวเพชรทรงกรวยกับแรงกด 150 kgf สำหรับเหล็กชุบแข็ง อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
ความแข็ง VickersVickers hardnessHV
การวัดความแข็งด้วยการกดหัวเพชรทรงพีระมิดฐานสี่เหลี่ยมแล้ววัดเส้นทแยงมุมของรอยกด สเกลเดียวใช้ได้ทุกความแข็ง เหมาะกับชิ้นงานบางและชั้นผิวแข็ง อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
ความลึกผิวแข็งCase hardening depthCHD
ระยะจากผิวของชิ้นงานชุบแข็งผิวถึงจุดที่ความแข็งลดลงเหลือค่าที่กำหนด สำหรับงานชุบผิวแข็งแบบเติมคาร์บอนโดยทั่วไปคือ 550 HV อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
เครื่องวัดพิกัดCoordinate measuring machineCMM
เครื่องที่วัดตำแหน่งของจุดบนผิวชิ้นงานในสามแกน แล้วคำนวณขนาดและลักษณะเรขาคณิตด้วยซอฟต์แวร์ อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
โต๊ะระดับSurface plate
แผ่นหินแกรนิตหรือเหล็กหล่อที่ผิวเรียบมาก ใช้เป็นฐานวัดและเป็นตัวจำลอง datum ระนาบ อ่านต่อ: พื้นฐาน GD&T: อ่านสัญลักษณ์บนแบบงานให้เป็นภายใน 10 นาที
แท่งเทียบความแข็งHardness test block
แท่งโลหะที่สอบเทียบค่าความแข็งไว้ ใช้ตรวจเครื่องวัดความแข็งก่อนใช้งาน กดได้เฉพาะหน้าที่สอบเทียบ อ่านต่อ: การวัดความแข็ง — Rockwell Brinell Vickers เลือกวิธีใด และอ่านค่าอย่างไร
แบบลดค่าเยื้องสูงสุดMinimax (Chebyshev, minimum zone)
วิธี best fit ที่ลดค่าเยื้องของจุดที่มากที่สุด ตรงกับนิยามของโซนพิกัดความเผื่อ เป็นวิธีที่ถูกต้องสำหรับตัดสินชิ้นงาน อ่านต่อ: พิกัดความเผื่อตำแหน่งของรูสองรูที่ไม่มี datum — ตั้งรูหนึ่งเป็น datum แล้วใช้พิกัดความเผื่อสองเท่า
ปลั๊กเกจเกลียวThread plug gauge
เกจเกลียวนอกสำหรับตรวจเกลียวใน ด้านเข้า (Go) มีเกลียวเต็มรูปร่าง ต้องขันเข้าได้ตลอด ตรวจขนาดใช้งานและยืนยันว่าเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ไม่เล็กเกิน ด้านไม่เข้า (No-go) แตะเฉพาะสีข้างเกลียว ตรวจเส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ ไม่ได้ตรวจรูในของเกลียว อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
ปลั๊กเกจทรงกระบอกPlain plug gauge
เกจแท่งทรงกระบอกผิวเรียบสำหรับตรวจรู มักมีสองด้าน ด้านเข้า (Go) เท่าขนาดเล็กสุดต้องสอดเข้าได้ตลอดความลึก ด้านไม่เข้า (No-go) เท่าขนาดใหญ่สุดต้องสอดไม่เข้า ใช้ตรวจรูในของเกลียวในด้วย ซึ่งปลั๊กเกจเกลียวไม่ได้ตรวจ อ่านต่อ: ปลั๊กเกจทรงกระบอก — ตรวจรูแบบเข้า-ไม่เข้า เลือก ใช้ และดูแลอย่างไร
พินเกจPin gauge
แท่งทรงกระบอกขนาดเดียว มักขายเป็นชุดขนาดเรียงกันทุก 0.01 มม. ใช้หาขนาดของทรงกระบอกที่รูรับได้ ใช้แทนปลั๊กเกจแบบเข้า-ไม่เข้า หรือสอดในรูเพื่อวัดระยะ อ่านต่อ: ปลั๊กเกจทรงกระบอก — ตรวจรูแบบเข้า-ไม่เข้า เลือก ใช้ และดูแลอย่างไร
ริงเกจเกลียวThread ring gauge
เกจรูปวงแหวนที่มีเกลียวในสำหรับตรวจเกลียวนอก ด้านเข้า (Go) ต้องขันเข้าได้ตลอด ด้านไม่เข้า (No-go) ต้องขันเข้าได้ไม่เกินที่มาตรฐานยอมให้ ตรวจขนาดใช้งานและเส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ของเกลียวนอก อ่านต่อ: เครื่องคำนวณกลึงเกลียวด้วย G76

เครื่องจักร CNC

การแบ่งตำแหน่งหัวสปินเดิลSpindle indexing
การหมุนหัวสปินเดิลไปหยุดที่มุมที่กำหนดแล้วล็อก เพื่อเจาะหรือกัดที่มุมนั้น อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
แกนแบ่งตำแหน่งIndexing axis
แกนหมุนที่หมุนไปหยุดที่มุมหนึ่งแล้วล็อก ตัดเฉือนขณะหมุนไม่ได้ อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
แกนหมุนRotary axis
แกน A B หรือ C ที่หมุนรอบแกน X Y หรือ Z ตามลำดับ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
แกนหมุนต่อเนื่องFull rotary axis
แกนหมุนที่ชุดควบคุมสั่งให้หมุนพร้อมกับแกนอื่นขณะตัดเฉือนได้ อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
แกน C แบบควบคุมต่อเนื่องCs axis (Full C axis)
หัวสปินเดิลของเครื่องกลึงที่ชุดควบคุมสั่งมุมได้ต่อเนื่องเหมือนแกนหมุน ใช้กัดร่องหรือรูปร่างรอบชิ้นงาน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
คลังพาเลตPallet pool
ชั้นเก็บพาเลตหลายชุดที่ป้อนเข้าเครื่องได้อัตโนมัติ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
คอลเล็ต ERER collet
ปลอกจับก้านเครื่องมือมุมเรียว 8° ตาม ISO 15488 ผ่าเป็นกลีบจึงจับก้านได้เป็นช่วง แบบ B ยุบตัวได้ 1 มม. ใส่ในหัวจับพร้อมฝาน็อตเบอร์เดียวกัน อ่านต่อ: คอลเล็ต ER (ER Collets — ISO 15488)
คำสั่งรอWait code
คำสั่งให้ช่องสัญญาณหนึ่งหยุดรออีกช่องสัญญาณ เพื่อประสานจังหวะการทำงาน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกลึงแนวตั้งVertical Turning LatheVTL
เครื่องกลึงที่หัวจับหันขึ้น เหมาะกับชิ้นงานใหญ่และหนักที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่าความยาว อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกลึงแนวตั้งแบบกลับหัวInverted vertical lathe
เครื่องกลึงแนวตั้งที่หัวสปินเดิลคว่ำลงและจับชิ้นงานจากด้านบน หยิบและวางชิ้นงานเองได้ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกลึงแนวนอนHorizontal lathe
เครื่องกลึงที่แกนหัวสปินเดิลนอน เป็นแบบที่พบมากที่สุด อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกลึงอัตโนมัติแบบสวิสSwiss-type lathe
เครื่องกลึงที่หัวสปินเดิลเลื่อนดันเพลาผ่านปลอกประคอง มีดจึงตัดชิดจุดประคองเสมอ เหมาะกับชิ้นงานเล็กและยาวเรียว อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกลึง CNCCNC lathe
เครื่องที่หมุนชิ้นงานบนหัวสปินเดิลแล้วตัดเฉือนด้วยมีดที่เคลื่อนตามแกน X และ Z อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องกัด CNCCNC milling machine
เครื่องที่ตัดเฉือนด้วยเครื่องมือหมุนบนหัวสปินเดิล โดยชิ้นงานยึดอยู่บนโต๊ะ อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
เครื่องคว้านแนวนอนHorizontal boring mill
เครื่องกัดแนวนอนขนาดใหญ่ที่ก้านสปินเดิลยื่นออกได้ในแกน W เพื่อคว้านรูลึก อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องจักรแบบธรรมดาConventional machine
เครื่องกลึงหรือเครื่องกัดที่ช่างหมุนมือหมุนป้อนแกนเอง อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
เครื่องจักรแบบมัลติทาสก์Mill-turn (Multitasking machine)
เครื่องที่กลึงและกัดได้เต็มรูปแบบในเครื่องเดียว อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องจักรแบบเฮกซาพอดHexapod (Parallel kinematic machine)
เครื่องที่แท่นหัวสปินเดิลแขวนด้วยขาหกขาที่ยืดหดได้ ไม่มีแกนเลื่อน ชุดควบคุมคำนวณความยาวขาจากพิกัด X Y Z A B C ในโปรแกรม อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องป้อนเพลาอัตโนมัติBar feeder
เครื่องที่ดันเพลายาวเข้าหัวจับของเครื่องกลึงทีละช่วง ทำงานต่อเนื่องได้โดยไม่ต้องใส่ชิ้นงานทีละชิ้น อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เครื่องมือหมุนLive tool
เครื่องมือบนป้อมมีดของเครื่องกลึงที่มีมอเตอร์ขับให้หมุน ใช้เจาะหรือกัดชิ้นงานบนเครื่องกลึง อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ช่องคงที่Fixed pocket
การจัดช่องแม็กกาซีนที่เครื่องมือแต่ละตัวกลับไปช่องเดิมเสมอ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ช่องสัญญาณChannel (Path)
ชุดโปรแกรมที่ทำงานแยกกันในชุดควบคุมเดียว เช่น แต่ละป้อมมีดมีโปรแกรมของตัวเอง อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ตัดสมดุลBalanced turning (Pinch turning)
การกลึงด้วยมีดสองตัวจากสองป้อมมีดพร้อมกันคนละฝั่งของชิ้นงาน แรงตัดหักล้างกัน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
โต๊ะ–โต๊ะTable-table
เครื่อง 5 แกนที่แกนหมุนทั้งสองอยู่ที่โต๊ะ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
โต๊ะทรันเนียนTrunnion table
โต๊ะหมุนสองแกน แท่นจับงานหมุนอยู่บนโครงที่เอียงได้ ใช้กับเครื่อง 5 แกนแบบโต๊ะ–โต๊ะ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ถาดรับชิ้นงานParts catcher
ถาดที่รับชิ้นงานที่ตัดขาดแล้วออกจากพื้นที่ตัดเฉือน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เทปเจาะรูPunched tape
สื่อเก็บโปรแกรมของเครื่อง NC รุ่นแรก ข้อมูลอยู่ในรูปแบบรูที่เจาะบนแถบกระดาษหรือพลาสติก อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
เทเปอร์Taper
ผิวทรงกรวยที่ใช้สวมก้านเครื่องมือหรือหัวจับให้ศูนย์ตรงกัน เช่น เทเปอร์มอร์ส และเทเปอร์ 7:24 ใช้คำนี้เมื่อเรียกระบบหรือชิ้นส่วน ส่วนรูปทรงใช้คำว่าเรียว เช่น ผิวเรียว และอัตราเรียว อ่านต่อ: เทเปอร์ก้านเครื่องมือและหัวจับทูล (Machine Tapers & Tool Holders)
เทเปอร์ 7:24Steep taper (7:24)
เทเปอร์ของหัวจับเครื่องมือบน Machining center อัตราเรียว 7 ต่อ 24 ปลดออกจากสปินเดิลง่ายจึงใช้กับระบบเปลี่ยนเครื่องมืออัตโนมัติ แบบที่พบบ่อยคือ BT, CAT และ SK ซึ่งเรียวเท่ากันแต่ใส่แทนกันไม่ได้ อ่านต่อ: เทเปอร์ก้านเครื่องมือและหัวจับทูล (Machine Tapers & Tool Holders)
แท่นมีดแบบแก๊งGang tooling
เครื่องมือหลายตัวเรียงบนแท่นเดียว เปลี่ยนเครื่องมือด้วยการเลื่อนแท่นแทนการหมุนป้อมมีด อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
แท่นราบFlat bed
เครื่องกลึงที่รางเลื่อนอยู่ในระนาบนอน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
แท่นเอียงSlant bed
เครื่องกลึงที่รางเลื่อนเอียงลง เศษตกลงถาดได้ง่ายและแท่นรับแรงตัดได้ดี อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ปลอกประคองGuide bushing
ปลอกที่ยึดอยู่กับที่หน้าหัวสปินเดิลของเครื่องกลึงแบบสวิส ประคองเพลาใกล้จุดที่มีดตัด อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ป้อมมีดTurret
แท่นหมุนบนเครื่องกลึงที่ติดเครื่องมือหลายตัว หมุนเพื่อเปลี่ยนเครื่องมือ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ป้อมมีดด้านหน้าและด้านหลังFront turret / Rear turret
ตำแหน่งของป้อมมีดเทียบกับแนวศูนย์ของชิ้นงาน ด้านหน้าอยู่ฝั่งผู้ปฏิบัติงาน ด้านหลังอยู่ฝั่งตรงข้าม ทิศของแกน X จึงต่างกัน อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
พาเลตPallet
แผ่นฐานที่ยึดชิ้นงานหรือฟิกซ์เจอร์ ถอดเปลี่ยนเข้าออกเครื่องได้โดยได้ตำแหน่งซ้ำเดิม อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
เพลารองSub-spindle
หัวจับตัวที่สองที่รับชิ้นงานจากหัวหลักเพื่อทำงานด้านหลังต่อ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
แม็กกาซีนเก็บเครื่องมือTool magazine
ที่เก็บเครื่องมือหลายตัวของ machining center แต่ละช่องมีหมายเลข อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ร่องกำหนดมุมหัวจับOrientation notch
รอยบากที่ขอบหน้าแปลนของหัวจับ SK และ HSK ให้หัวจับเข้าสปินเดิลได้มุมเดียว หัวจับ CAT ใช้รอยเจาะตื้น Ø9.5 มม. ที่พื้นร่องลิ่มฝั่งตื้นแทน ส่วนหัวจับ BT ไม่มี อ่านต่อ: เทเปอร์ก้านเครื่องมือและหัวจับทูล (Machine Tapers & Tool Holders)
ระบบป้อนงานด้วยโครงเครนGantry loader
แขนกลบนโครงเหนือเครื่องที่หยิบชิ้นงานเข้าและออกจากหัวจับอัตโนมัติ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ระบบเปลี่ยนเครื่องมืออัตโนมัติAutomatic Tool ChangerATC
กลไกที่หยิบเครื่องมือจากแม็กกาซีนมาใส่หัวสปินเดิลตามคำสั่งในโปรแกรม อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ระบบเปลี่ยนพาเลตAutomatic Pallet ChangerAPC
กลไกที่สลับพาเลตระหว่างพื้นที่ตัดเฉือนกับสถานีจับงาน เครื่องจึงตัดชิ้นงานต่อได้ขณะผู้ปฏิบัติงานจับชิ้นงานใหม่ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ระบบเปลี่ยนเร็วแบบโมดูลQuick-change modular system
หัวจับเครื่องมือที่ถอดเปลี่ยนหัวตัดได้เร็วโดยได้ตำแหน่งซ้ำเดิม ตั้งค่าเครื่องมือไว้นอกเครื่องได้ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
วงจรอิเล็กทรอนิกส์แบบต่อสายตายตัวHardwired logic
ชุดควบคุมที่ทำงานตามการต่อสายของวงจร ไม่มีซอฟต์แวร์ เปลี่ยนการทำงานได้ด้วยการเปลี่ยนวงจรเท่านั้น อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
วงปิดClosed loop
ระบบขับแกนที่วัดตำแหน่งจริงด้วยตัวเข้ารหัสแล้วส่งกลับไปให้ชุดควบคุมแก้ความคลาดเคลื่อน อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
วงเปิดOpen loop
ระบบขับแกนที่สั่งมอเตอร์ไปโดยไม่วัดตำแหน่งจริงกลับมา อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
สถานีจับงานLoad station
จุดนอกพื้นที่ตัดเฉือนที่ผู้ปฏิบัติงานจับและถอดชิ้นงานบนพาเลต อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
สลักดึงPull stud
ปุ่มที่ท้ายหัวจับเครื่องมือ ให้กลไกในหัวสปินเดิลจับและดึงหัวจับเข้าแน่น อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
สุ่มช่องRandom pocket
การจัดช่องแม็กกาซีนที่เครื่องมือที่ถอดออกไปอยู่ในช่องของเครื่องมือตัวใหม่ ชุดควบคุมจำไว้ว่าเครื่องมือตัวใดอยู่ช่องใด อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
หัวจับเครื่องมือTool holder
ด้ามที่จับเครื่องมือตัดและสวมเข้าเรียวของหัวสปินเดิล อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
หัวจับแบบสัมผัสสองหน้าDual contact (Face and taper contact)
หัวจับเทเปอร์ 7:24 ที่หน้าแปลนแนบหน้าสปินเดิลพร้อมกับผิวเทเปอร์ แข็งเกร็งกว่าและคุมตำแหน่งแกน Z ได้ดีกว่าที่รอบสูง แบบที่รู้จักกันมากคือ BIG-PLUS (BBT) อ่านต่อ: หัวจับเครื่องมือบน Machining center — BT, CAT, SK, HSK, และ Dual Contact
หัวจับ HSKHollow taper shankHSK
หัวจับก้านกลวงเรียว 1:10 ที่ผิวเทเปอร์และหน้าแปลนแนบสปินเดิลพร้อมกัน ชุดเขี้ยวหนีบในก้านดึงหัวจับเข้า เหมาะกับสปินเดิลรอบสูง ตามมาตรฐาน ISO 12164 และ DIN 69893 อ่านต่อ: เทเปอร์ก้านเครื่องมือและหัวจับทูล (Machine Tapers & Tool Holders)
หัว–โต๊ะHead-table
เครื่อง 5 แกนที่แกนหมุนหนึ่งอยู่ที่หัวสปินเดิลและอีกแกนอยู่ที่โต๊ะ อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
หัว–หัวHead-head
เครื่อง 5 แกนที่แกนหมุนทั้งสองอยู่ที่หัวสปินเดิล อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
อุปกรณ์ดึงเพลาBar puller
เครื่องมือบนป้อมมีดที่จับปลายเพลาแล้วดึงออกมาตามความยาวที่ต้องการ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
BMTBase Mount Turret
ป้อมมีดที่ยึดแท่นเครื่องมือด้วยสกรูบนผิวหน้าของป้อมมีด อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
CNCComputer Numerical Control
NC ที่ใช้คอมพิวเตอร์ในชุดควบคุม เก็บและแก้ไขโปรแกรมในเครื่องได้ อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
Machining center แนวตั้งVertical Machining CenterVMC
เครื่องกัด CNC ที่มีระบบเปลี่ยนเครื่องมืออัตโนมัติและหัวสปินเดิลตั้งตรง อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
Machining center แนวนอนHorizontal Machining CenterHMC
เครื่องกัด CNC ที่มีระบบเปลี่ยนเครื่องมืออัตโนมัติและหัวสปินเดิลนอน มักมีโต๊ะหมุนและระบบเปลี่ยนพาเลต อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
Machining center แบบคานสะพานDouble column machining center
เครื่องกัดที่เสาสองต้นรับคานขวางเหนือโต๊ะงาน หัวสปินเดิลเลื่อนตามคาน ใช้กับชิ้นงานยาวและหนัก อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
NCNumerical Control
การควบคุมเครื่องจักรด้วยคำสั่งที่เป็นตัวเลขและตัวอักษร รุ่นแรกอ่านโปรแกรมจากเทปเจาะรู อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC

ระบบควบคุมและการตั้งเครื่อง

กลับจุดอ้างอิงReference return (Homing)
การเลื่อนทุกแกนไปที่จุดอ้างอิงเครื่อง เพื่อให้ชุดควบคุมรู้ตำแหน่งจริงของแกน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
การเคลื่อนที่เร็วRapid traverseG00
การเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงสุดของเครื่องด้วย G00 ใช้เฉพาะการเคลื่อนที่ในอากาศ ค่า F ไม่มีผล อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
การชดเชยรัศมีเครื่องมือCutter radius compensation
การเลื่อนเส้นทางของศูนย์กลางเครื่องมือออกจากเส้นในโปรแกรมเท่าค่า D ด้วย G41 หรือ G42 ให้ขอบเครื่องมืออยู่บนเส้นแบบงาน อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีเครื่องมือบน Machining center — G41 G42 ค่า D และการอ่านล่วงหน้า
การชดเชยรัศมีปลายมีดTool nose radius compensation
การชดเชยรัศมีโค้งของปลายมีดกลึงด้วย G41 หรือ G42 ให้ผิวเอียงและผิวโค้งได้ขนาดตามแบบ อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีปลายมีดบน Turning center — คำสั่ง T ปลายมีดสมมติ และ G41 G42
การเดินตัดแบบเกลียวHelical interpolation
ส่วนโค้งในระนาบที่เลือกพร้อมกับการเลื่อนแกนที่สาม ใช้กัดเกลียวและเจาะรูใหญ่ด้วยดอกเอ็นมิลล์ อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
การเดินตัดเป็นเส้นตรงLinear interpolationG01
การเคลื่อนที่เป็นเส้นตรงด้วยอัตราป้อน F ด้วย G01 ทุกแกนเริ่มและถึงปลายทางพร้อมกัน อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
การเดินตัดส่วนโค้งCircular interpolationG02 / G03
การเคลื่อนที่ตามส่วนโค้งด้วย G02 ตามเข็มนาฬิกา และ G03 ทวนเข็มนาฬิกา บอกวงกลมด้วย R หรือ I J K อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
การประมาณค่าในช่วงแบบทรงกระบอกCylindrical interpolation
ฟังก์ชันที่ให้เขียนโปรแกรมกัดร่องรอบผิวทรงกระบอกเหมือนผิวที่คลี่ออกเป็นแผ่นเรียบ อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
การประมาณค่าในช่วงแบบพิกัดเชิงขั้วPolar coordinate interpolation
ฟังก์ชันที่ให้เขียนโปรแกรมกัดบนหน้าชิ้นงานในเครื่องกลึงเหมือนแกน X Y แล้วชุดควบคุมแปลงเป็นการเคลื่อนที่ของแกน X กับแกน C อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
การเรียกซ้อนNesting
การที่โปรแกรมย่อยเรียกโปรแกรมย่อยอื่นต่ออีกชั้นหนึ่ง จำนวนชั้นสูงสุดขึ้นกับรุ่นของชุดควบคุม อ่านต่อ: คำสั่งเบ็ดเตล็ด — คำสั่ง M และโปรแกรมย่อย
การเลือกระนาบPlane selection
G17 G18 G19 เลือกระนาบ XY ZX หรือ YZ สำหรับส่วนโค้ง การชดเชยรัศมี และแกนเจาะของคำสั่งเจาะสำเร็จรูป อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
การหยุดรอDwellG04
การหยุดการเคลื่อนที่ตามเวลาที่กำหนดด้วย G04 โดยสปินเดิลยังหมุน ใช้ที่ก้นรูและก้นร่อง อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
การหยุดสปินเดิลตามมุมSpindle orientationM19
การหยุดสปินเดิลที่มุมเดิมเสมอด้วย M19 ใช้ในการเปลี่ยนเครื่องมือ การคว้านละเอียด และการวัดด้วยหัววัด อ่านต่อ: คำสั่งเบ็ดเตล็ด — คำสั่ง M และโปรแกรมย่อย
กุญแจป้องกันโปรแกรมProgram protect
สวิตช์กุญแจที่ล็อกไม่ให้แก้ไขโปรแกรมในหน่วยความจำ อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
แขนวัดมีดTool setter arm
แขนที่มีหัวสัมผัสบนเครื่องกลึง ใช้วัดตำแหน่งปลายมีดเพื่อตั้งค่าชดเชยตำแหน่งมีด อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ความเร็วผิวคงที่Constant surface speedG96
โหมดของเครื่องกลึงที่ S เป็นความเร็วตัด ชุดควบคุมปรับรอบตามเส้นผ่านศูนย์กลางตลอดเวลา ต้องใช้คู่กับ G50 จำกัดรอบสูงสุด อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
ค่าจุดศูนย์ชิ้นงานWork offset
ระยะจากจุดอ้างอิงเครื่องถึงจุดศูนย์ชิ้นงาน เก็บไว้ใน G54 ถึง G59 อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ค่าชดเชยการสึกหรอWear offset
ค่าปรับเล็กน้อยที่บวกเข้ากับค่าขนาด (Geometry) ของเครื่องมือหรือมีด ใช้แก้ขนาดชิ้นงานเมื่อคมตัดสึก อ่านต่อ: ค่าชดเชยความยาวเครื่องมือ — G43 ค่า H และการวัดความยาว
ค่าชดเชยความยาวเครื่องมือTool length offset
ความยาวของเครื่องมือแต่ละตัวที่เก็บไว้ในตาราง H เรียกใช้ด้วย G43 ให้ปลายเครื่องมือไปถึงค่า Z ในโปรแกรมพอดี อ่านต่อ: ค่าชดเชยความยาวเครื่องมือ — G43 ค่า H และการวัดความยาว
ค่าชดเชยตำแหน่งชิ้นงานWork shift
ค่าที่เลื่อนจุดศูนย์ชิ้นงานของเครื่องกลึงตามแกน Z ไปที่หน้างาน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ค่าชดเชยตำแหน่งมีดGeometry offset
ระยะของปลายมีดแต่ละตัวบนเครื่องกลึงในแกน X และ Z ที่วัดเมื่อตั้งมีด อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
คำWord
ตัวอักษรนำหนึ่งตัวกับตัวเลขที่ตามมา เช่น G01 หรือ X50. เป็นหน่วยคำสั่งที่เล็กที่สุดของโปรแกรม อ่านต่อ: ส่วนประกอบของโปรแกรม — คำ บรรทัด และคำสั่งคงสถานะ
คำสั่งเตรียมการPreparatory function
คำสั่ง G ที่กำหนดโหมดของชุดควบคุม เช่น ระบบพิกัด ระนาบ หน่วยวัด และหน่วยของอัตราป้อน ซึ่งกำหนดความหมายของบรรทัดที่ตามมา อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
คำสั่งไม่คงสถานะNon-modal (One-shot)
คำสั่งที่มีผลเฉพาะบรรทัดที่เขียน เช่น G04 G28 และ G53 อ่านต่อ: ส่วนประกอบของโปรแกรม — คำ บรรทัด และคำสั่งคงสถานะ
คำสั่งสำเร็จรูปCanned cycle
คำสั่งบรรทัดเดียวที่ทำงานหลายขั้นตอนซ้ำ ๆ เช่น G81 เจาะรู G83 เจาะถอนเศษ อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ค่า offset ร่วมExternal work offset (Common work offset)
ค่าที่ชุดควบคุมบวกเข้ากับค่าจุดศูนย์ชิ้นงานทุกชุด อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ค่า X เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางDiameter programming
การเขียนค่า X ในโปรแกรมเครื่องกลึงเป็นเส้นผ่านศูนย์กลางแทนรัศมี อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
จุดกลางIntermediate point
จุดที่เครื่องมือผ่านก่อนกลับจุดอ้างอิงด้วย G28 ใช้หลบชิ้นงานและฟิกซ์เจอร์ อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
จุดศูนย์ชิ้นงานWork zero (Program zero)
จุดบนชิ้นงานที่เลือกเป็นจุดศูนย์ของระบบพิกัดชิ้นงาน มักตรงกับจุดอ้างอิงบนแบบงาน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
จุดศูนย์ชิ้นงานที่หมุนตามแกนหมุนDynamic fixture offset
ฟังก์ชันที่ชุดควบคุมคำนวณจุดศูนย์ชิ้นงานใหม่ตามมุมของแกนหมุน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
จุดอ้างอิงเครื่องMachine zero (Machine reference point)
ตำแหน่งตายตัวบนเครื่องที่เป็นจุดศูนย์ของระบบพิกัดเครื่อง อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ชุดคำสั่งของเครื่องมือTool section
ส่วนของโปรแกรมที่ทำงานด้วยเครื่องมือหนึ่งตัว ตั้งแต่เปลี่ยนเครื่องมือจนถอยและหยุดตรวจ ควรเริ่มทำงานได้ด้วยตัวเองโดยไม่พึ่งชุดคำสั่งก่อนหน้า อ่านต่อ: โครงสร้างโปรแกรม — ลำดับของโปรแกรม CNC ทั้งโปรแกรม
ตัดพลังงานและล็อกLockout/Tagout
การตัดแหล่งพลังงานทุกชนิดของเครื่อง ล็อก และติดป้ายก่อนซ่อมบำรุง เพื่อไม่ให้ใครเปิดเครื่องระหว่างทำงาน อ่านต่อ: ความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในงาน CNC
ตัวเข้ารหัสEncoder
อุปกรณ์วัดตำแหน่งหรือมุมของมอเตอร์หรือแกน ส่งกลับไปให้ชุดควบคุม อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ตัวเข้ารหัสแบบนับเพิ่มIncremental encoder
ตัวเข้ารหัสที่นับการเปลี่ยนตำแหน่งจากจุดเริ่ม เมื่อปิดเครื่องตำแหน่งจะหาย ต้องกลับจุดอ้างอิงทุกครั้งที่เปิดเครื่อง อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ตัวเข้ารหัสแบบสัมบูรณ์Absolute encoder
ตัวเข้ารหัสที่จำตำแหน่งได้แม้ปิดเครื่อง จึงไม่ต้องกลับจุดอ้างอิงทุกครั้งที่เปิดเครื่อง อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ตัวหาขอบEdge finder
เครื่องมือหาตำแหน่งขอบชิ้นงานบนเครื่องกัด ใช้ตั้งค่าจุดศูนย์ชิ้นงาน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ตัวอักษรนำAddress
ตัวอักษรหน้าตัวเลขในโปรแกรม บอกว่าตัวเลขนั้นเป็นค่าของอะไร เช่น X คือพิกัด F คืออัตราป้อน อ่านต่อ: ส่วนประกอบของโปรแกรม — คำ บรรทัด และคำสั่งคงสถานะ
บรรทัดBlock
กลุ่มของคำที่ชุดควบคุมทำพร้อมกันในหนึ่งขั้น จบด้วยเครื่องหมายจบบรรทัด อ่านต่อ: ส่วนประกอบของโปรแกรม — คำ บรรทัด และคำสั่งคงสถานะ
บรรทัดเตรียมความปลอดภัยSafety block
บรรทัดต้นโปรแกรมที่ยกเลิกโหมดที่ค้างอยู่และตั้งค่าเริ่มต้น เช่น G17 G21 G40 G49 G80 G90 อ่านต่อ: ความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในงาน CNC
แบบสัมบูรณ์AbsoluteG90
โหมดที่ค่า X Y Z คือตำแหน่งปลายทางในระบบพิกัดชิ้นงาน สั่งด้วย G90 บนเครื่องกัด และใช้ X Z บนเครื่องกลึง อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
แบบสัมพัทธ์IncrementalG91
โหมดที่ค่า X Y Z คือระยะจากตำแหน่งปัจจุบัน สั่งด้วย G91 บนเครื่องกัด และใช้ U W บนเครื่องกลึง อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
ปลายมีดตามทฤษฎีImaginary tool tip
จุดตัดของเส้นสัมผัสปลายมีดกลึงที่ขนานกับแกน X และ Z เป็นจุดที่ค่าชดเชยตำแหน่งมีดและพิกัดที่ไม่ชดเชยอ้างอิง อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีปลายมีดบน Turning center — คำสั่ง T ปลายมีดสมมติ และ G41 G42
ปุ่มฟังก์ชันFunction keys
ปุ่มบนแผงควบคุมที่เปิดหน้าจอหลักแต่ละหน้า เช่น POS PROG OFFSET อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ปุ่มหยุดการป้อนชั่วคราวFeed hold
ปุ่มที่หยุดการเคลื่อนที่ของแกนชั่วคราว กดเริ่มทำงานต่อได้จากจุดเดิม อ่านต่อ: ความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในงาน CNC
ปุ่มหยุดฉุกเฉินEmergency stop
ปุ่มสีแดงที่หยุดการเคลื่อนที่ทั้งหมดของเครื่องทันที อ่านต่อ: ความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในงาน CNC
โปรแกรมย่อยSubprogram
โปรแกรมที่ถูกเรียกจากโปรแกรมหลักด้วย M98 และกลับด้วย M99 ใช้กับขั้นตอนที่ต้องทำซ้ำ อ่านต่อ: คำสั่งเบ็ดเตล็ด — คำสั่ง M และโปรแกรมย่อย
โปรแกรม CNCPart program
ชุดคำสั่งที่เรียงตามลำดับการทำงานเพื่อผลิตชิ้นงานหนึ่งชิ้น มีหมายเลขโปรแกรมกำกับ ชุดควบคุมอ่านทีละบรรทัดจากบนลงล่าง อ่านต่อ: ส่วนประกอบของโปรแกรม — คำ บรรทัด และคำสั่งคงสถานะ
แผงควบคุม CNCCNC operator panel
แผงที่มีจอ ปุ่มพิมพ์ และปุ่มเลือกหน้าจอของชุดควบคุม ใช้แก้ไขโปรแกรมและดูค่าต่าง ๆ อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
โพรบวัดบนหัวสปินเดิลSpindle probe
หัววัดที่ใส่ในหัวสปินเดิล สัมผัสชิ้นงานแล้วส่งสัญญาณให้ชุดควบคุมบันทึกตำแหน่ง ใช้ตั้งค่าจุดศูนย์ชิ้นงานอัตโนมัติ อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ฟังก์ชัน SSpindle speed function
ตัวอักษร S ในโปรแกรม กำหนดความเร็วรอบหัวสปินเดิล หรือความเร็วตัดเมื่ออยู่ในโหมดความเร็วตัดคงที่ อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ฟังก์ชัน TTool function
ตัวอักษร T ในโปรแกรม ใช้เลือกเครื่องมือ บนเครื่องกลึงรวมหมายเลขค่าชดเชยไว้ด้วย อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
มือหมุนอิเล็กทรอนิกส์Manual pulse generatorMPG
ล้อหมุนที่ส่งพัลส์ให้แกนเลื่อนทีละระยะ ใช้เลื่อนแกนด้วยมืออย่างละเอียด อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ระบบควบคุมControl system
ส่วนที่อ่านโปรแกรมแล้วสั่งมอเตอร์ของแกนและหัวสปินเดิล รวมถึงการทำงานเสริมของเครื่อง อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ระบบพิกัดคาร์ทีเซียนCartesian coordinate system
ระบบพิกัดที่มีแกน X Y Z ตั้งฉากกัน ใช้บอกตำแหน่งของเครื่องมือเทียบกับชิ้นงาน อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
ระบบพิกัดเครื่องMachine coordinate system
ระบบพิกัดที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ในเครื่อง มีจุดศูนย์ที่จุดอ้างอิงเครื่อง ไม่เปลี่ยนตามชิ้นงาน อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ระบบพิกัดชิ้นงานWork coordinate system
ระบบพิกัดที่ผู้เขียนโปรแกรมตั้งจากจุดบนชิ้นงาน ค่าพิกัดในโปรแกรมเป็นค่าในระบบนี้ อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ระบบพิกัดย่อยLocal coordinate system
ระบบพิกัดที่เลื่อนจากระบบพิกัดชิ้นงานชั่วคราวด้วย G52 อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ระบบล็อกประตูDoor interlock
ระบบที่ไม่ให้เครื่องทำงานขณะประตูเปิด หรือล็อกประตูไว้ขณะเครื่องทำงาน อ่านต่อ: ความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในงาน CNC
ระบบ G-code ของเครื่องกลึงG-code system A, B, C
ชุดรหัส G สามแบบของเครื่องกลึง Fanuc รหัสเดียวกันอาจหมายถึงคนละอย่าง เช่น G90 ในระบบ A เป็นคำสั่งกลึงสำเร็จรูป อ่านต่อ: คำสั่งเตรียมการ — โหมดที่กำหนดความหมายของทุกบรรทัด
ระยะที่เหลือDistance to go
ระยะที่แกนต้องเคลื่อนต่อจนจบบรรทัดปัจจุบัน ใช้ตรวจก่อนเครื่องมือเข้าใกล้ชิ้นงาน อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
ลดความเร็วเคลื่อนที่เร็วRapid override
สวิตช์ที่ลดความเร็วการเคลื่อนที่เร็วเป็นเปอร์เซ็นต์ ใช้เมื่อรันโปรแกรมใหม่ครั้งแรก อ่านต่อ: Machine zero และ Work offset — จุดอ้างอิงเครื่องจักรและจุดศูนย์ชิ้นงาน
ส่วน PMCProgrammable machine controllerPMC
ส่วนของชุดควบคุมที่สั่งการทำงานเสริมของเครื่อง เช่น น้ำหล่อเย็น ประตู และระบบเปลี่ยนเครื่องมือ ตามคำสั่ง M S T อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
เส้นทางหักมุมDog-leg
เส้นทางของ G00 เมื่อแต่ละแกนเคลื่อนด้วยความเร็วสูงสุดของตัวเอง แกนที่ระยะสั้นกว่าถึงก่อน เส้นทางจึงไม่เป็นเส้นตรง อ่านต่อ: คำสั่งการเคลื่อนที่ — G00 G01 G02 G03 และ G04
เส้นอ้างอิงหัวสปินเดิลGauge line
ระนาบที่ปลายหัวสปินเดิลที่ใช้เป็นจุดตั้งต้นในการวัดความยาวเครื่องมือ อ่านต่อ: ค่าชดเชยความยาวเครื่องมือ — G43 ค่า H และการวัดความยาว
หมายเลขบรรทัดSequence number
หมายเลขที่ขึ้นต้นด้วย N หน้าบรรทัด ไม่มีผลต่อลำดับการทำงาน ใช้ค้นหาบรรทัดและเริ่มโปรแกรมใหม่กลางโปรแกรม อ่านต่อ: โครงสร้างโปรแกรม — ลำดับของโปรแกรม CNC ทั้งโปรแกรม
หมายเลขโปรแกรมProgram number
หมายเลขที่ขึ้นต้นด้วย O ใช้เก็บและเรียกโปรแกรมในชุดควบคุม เช่น O1001 อ่านต่อ: โครงสร้างโปรแกรม — ลำดับของโปรแกรม CNC ทั้งโปรแกรม
อัตราป้อนแบบส่วนกลับของเวลาInverse time feedG93
โหมดอัตราป้อนที่กำหนดเป็นส่วนกลับของเวลาที่ใช้เดินแต่ละบรรทัด ใช้เมื่อแกนหมุนเคลื่อนพร้อมแกนเส้นตรง อ่านต่อ: Machining center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
Baud rate
ความเร็วของการส่งข้อมูลทาง RS-232 นับเป็นบิตต่อวินาที เช่น 9600 baud เครื่องและคอมพิวเตอร์ต้องตั้งค่าเดียวกัน ที่ 9600 baud แบบ 7 บิตข้อมูล Even parity 2 บิตหยุด ส่งได้ประมาณ 870 ตัวอักษรต่อวินาที อ่านต่อ: เครื่องคำนวณส่งและรับโปรแกรม NC ผ่าน RS-232
BOMByte order mark
อักขระที่มองไม่เห็นสามตัวที่บางโปรแกรมใส่ไว้หน้าสุดของไฟล์ข้อความเพื่อบอกว่าเป็น UTF-8 ชุดควบคุมอ่านเป็นอักขระแปลกปลอมก่อนเครื่องหมาย % จึงอาจไม่รับไฟล์โปรแกรม อ่านต่อ: เครื่องคำนวณตรวจและแก้ไฟล์โปรแกรม NC
EOBEnd of block
สัญลักษณ์จบบรรทัดคำสั่งในโปรแกรม แสดงเป็นเครื่องหมาย ; บนจอของชุดควบคุม FANUC อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
G-code
คำสั่งที่ขึ้นต้นด้วย G บอกชุดควบคุมว่าจะเคลื่อนที่หรือทำงานแบบใด เช่น G00 เคลื่อนที่เร็ว G01 ตัดเป็นเส้นตรง อ่านต่อ: รู้จักเครื่องจักร CNC
MANUAL ABSOLUTEManual absolute
สวิตช์ที่กำหนดว่าระยะที่เลื่อนด้วยมือระหว่างหยุดโปรแกรมจะถูกนับรวมในพิกัดของชุดควบคุมหรือไม่ ควรเปิดไว้เสมอ อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC
M-codeMiscellaneous function
คำสั่งที่ขึ้นต้นด้วย M สั่งการทำงานเสริมของเครื่อง เช่น หมุนหัวสปินเดิล เปิดน้ำหล่อเย็น จบโปรแกรม อ่านต่อ: คำสั่งเบ็ดเตล็ด — คำสั่ง M และโปรแกรมย่อย
MDIManual data input
โหมดพิมพ์คำสั่งสั้น ๆ แล้วสั่งทำงานทันทีโดยไม่ต้องสร้างโปรแกรม อ่านต่อ: ระบบควบคุมและแผงควบคุมเครื่อง CNC

การตัดเฉือนและเกลียว

กัดตามClimb milling
การกัดที่คมตัดเข้าเนื้องานที่เศษหนาที่สุดแล้วบางลง ผิวเรียบและคมตัดสึกช้า บนเครื่อง CNC ได้จาก G41 กับสปินเดิล M03 อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีเครื่องมือบน Machining center — G41 G42 ค่า D และการอ่านล่วงหน้า
กัดสวนConventional milling
การกัดที่คมตัดเริ่มจากเศษบางแล้วหนาขึ้น เสียดสีผิวก่อนกินเนื้อ ใช้กับผิวที่แข็งกว่าเนื้อใน เช่น ผิวงานหล่อ อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีเครื่องมือบน Machining center — G41 G42 ค่า D และการอ่านล่วงหน้า
การต๊าปเกลียวแบบซิงโครไนซ์Rigid tapping
การต๊าปเกลียวที่ชุดควบคุมให้การหมุนของสปินเดิลกับการป้อนแกน Z สัมพันธ์กันพอดี ไม่ต้องใช้หัวจับดอกต๊าปแบบยืดหยุ่น เครื่อง Fanuc หลายรุ่นเปิดโหมดนี้ด้วย M29 อ่านต่อ: คำสั่งเบ็ดเตล็ด — คำสั่ง M และโปรแกรมย่อย
การถอยมีดเฉียงออกที่จุดสิ้นสุดเกลียวThread chamfering
การให้มีดกลึงเกลียวเคลื่อนเฉียงออกก่อนถึงจุดสิ้นสุดเกลียว เกลียวจึงไม่ต้องมีร่องหลบมีด ใน G76 แบบสองบรรทัดกำหนดด้วยสองหลักกลางของ P ส่วน G76 แบบบรรทัดเดียวของชุดควบคุมรุ่นเก่าเปิดด้วย M23 และปิดด้วย M24 อ่านต่อ: งานเกลียวบนเครื่องกลึง — G76 G92 G32 และการต๊าป
เกลียวเมตริกละเอียดMetric fine thread
เกลียวเมตริกที่ระยะพิตช์เล็กกว่าแบบหยาบ เขียนระยะพิตช์กำกับ เช่น M10×1.25 อ่านต่อ: เกลียวเมตริกละเอียด (M×P)
เกลียวเมตริกหยาบMetric coarse thread
เกลียวเมตริกที่ใช้ระยะพิตช์มาตรฐานของแต่ละขนาด เช่น M10 มีระยะพิตช์ 1.5 มม. อ่านต่อ: เกลียวเมตริกหยาบ (M)
คว้านบ่าCounterbore
การคว้านปากรูให้กว้างขึ้นเป็นบ่าก้นเรียบ เพื่อให้หัวสกรูจมอยู่ต่ำกว่าผิวชิ้นงาน
ความเร็วตัดCutting speedVc
ความเร็วที่ผิวชิ้นงานเคลื่อนผ่านคมตัด หน่วยเมตรต่อนาที เลือกตามวัสดุชิ้นงานและเครื่องมือ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณความเร็วรอบและอัตราป้อน
ความเร็วรอบSpindle speedn
จำนวนรอบต่อนาทีของหัวสปินเดิล คำนวณจากความเร็วตัดและเส้นผ่านศูนย์กลาง อ่านต่อ: เครื่องคำนวณความเร็วรอบและอัตราป้อน
จุดสิ้นสุดเกลียวThread end
ตำแหน่งที่มีดกลึงเกลียวหยุดตัดและถอยออก ในคำสั่ง G76 และ G92 คือค่า Z ในบรรทัดคำสั่ง ถ้าไม่ถอยเฉียงต้องอยู่ในร่องหลบมีด อ่านต่อ: งานเกลียวบนเครื่องกลึง — G76 G92 G32 และการต๊าป
ดอกต๊าปตัดCutting tap
ดอกต๊าปที่ตัดเนื้อวัสดุออกเป็นเศษเพื่อสร้างเกลียว อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
ดอกต๊าปรีดForming tap
ดอกต๊าปที่รีดเนื้อวัสดุให้ไหลเป็นเกลียวโดยไม่เกิดเศษ ต้องใช้รูเจาะนำใหญ่กว่าดอกต๊าปตัด อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
ทิศของปลายมีดTool tip direction
ตัวเลขที่บอกชุดควบคุมว่าปลายมีดหันไปทางใด ใช้คำนวณการชดเชยรัศมีปลายมีด อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีปลายมีดบน Turning center — คำสั่ง T ปลายมีดสมมติ และ G41 G42
เปอร์เซ็นต์เกลียวThread percentage
ความสูงของเกลียวในที่ได้จริงเทียบกับความสูงเต็มของโพรไฟล์ ขึ้นกับขนาดรูเจาะนำ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
ระยะแกว่งหนีศูนย์ (Runout)Runout
ระยะที่คมตัดเยื้องจากแกนหมุนของหัวสปินเดิล ทำให้เครื่องมือกวาดวงกลมใหญ่กว่าขนาดของตัวเอง อ่านต่อ: ค่าชดเชยรัศมีเครื่องมือบน Machining center — G41 G42 ค่า D และการอ่านล่วงหน้า
ระยะพิตช์PitchP
ระยะระหว่างยอดเกลียวที่อยู่ติดกัน วัดตามแนวแกน อ่านต่อ: เกลียวเมตริกหยาบ (M)
ระยะเลื่อนข้างStepoverae
ระยะที่เครื่องมือเลื่อนไปด้านข้างระหว่างแนวกัดที่ติดกัน ยิ่งเล็กผิวยิ่งเรียบแต่ใช้เวลานานขึ้น งานกัดผิวด้วยดอกปลายบอลเหลือสันคลื่นระหว่างแนว อ่านต่อ: เครื่องคำนวณความสูงสันคลื่น (Scallop height)
รัศมีปลายมีดTool nose radius
รัศมีโค้งที่ปลายมีดกลึง ทำให้ผิวที่กลึงได้ต่างจากเส้นทางของปลายมีดตามทฤษฎีที่มุมและผิวเอียง อ่านต่อ: Turning center — ประเภท แกน และระบบพิกัด
รูเจาะนำTap drill
รูที่เจาะก่อนต๊าปเกลียว ขนาดของรูกำหนดความสูงของเกลียวที่ได้ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
สามเหลี่ยมมูลฐานFundamental triangle
สามเหลี่ยมด้านเท่าที่ใช้สร้างโพรไฟล์ของเกลียวเมตริก สูง H = 0.866 P อ่านต่อ: เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป
อัตราป้อนต่อคมFeed per toothfz
ระยะที่เครื่องมือกัดเคลื่อนไปต่อหนึ่งคมตัด หน่วยมิลลิเมตรต่อคม อ่านต่อ: เครื่องคำนวณความเร็วรอบและอัตราป้อน
อัตราป้อนต่อรอบFeed per revolutionf
ระยะที่เครื่องมือเคลื่อนไปต่อหนึ่งรอบของหัวสปินเดิล ใช้กับงานกลึงและงานเจาะ อ่านต่อ: เครื่องคำนวณความเร็วรอบและอัตราป้อน