เกลียวเมตริกหยาบ (M)

ระยะพิตช์ เส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ เส้นผ่านศูนย์กลางรูใน และขนาดรูเจาะนำของเกลียวเมตริกหยาบ M1.6 ถึง M64 ตาม ISO 261 และ ISO 724

เกลียวเมตริกหยาบเป็นเกลียวที่ใช้เป็นค่าเริ่มต้น เมื่อแบบงานเขียนเพียง M10 โดยไม่บอกระยะพิตช์ หมายถึงเกลียวหยาบระยะพิตช์ 1.5 มม. ค่าทั้งหมดเป็นขนาดพื้นฐานตามโปรไฟล์ ISO

โปรไฟล์พื้นฐานของเกลียวเมตริก ISO (ISO 68-1) ภาพตัดตามแนวแกนด้านเดียว แกนของเกลียวอยู่ด้านล่าง เกลียวใน (บน) และเกลียวนอก (ล่าง) ใช้โปรไฟล์เดียวกัน เกิดจากสามเหลี่ยมมูลฐานมุม 60° สูง

H = 0.866\,P

ที่ตัดยอดออก

H/8

และตัดโคนออก

H/4

D อยู่ที่โคนเกลียวในและยอดเกลียวนอก D2 อยู่ที่ระดับที่ร่องเกลียวกับฟันเกลียวกว้างเท่ากัน คือ

P/2

และ D1 อยู่ที่ยอดเกลียวใน ซึ่งเป็นรูที่แคบที่สุดของเกลียวใน ความสูงเกลียวพื้นฐานระหว่าง D กับ D1 คือ

\tfrac{5}{8}H = 0.541\,P

โคนของเกลียวนอกจริงเป็นส่วนโค้งที่ลึกกว่า D1 เล็กน้อย

D เส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ (Major diameter) เส้นผ่านศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดของเกลียว อยู่ที่โคนเกลียวในและยอดเกลียวนอก เป็นขนาดระบุในชื่อเกลียว เช่น M8 คือ D = 8 มม.
D2 เส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ (Pitch diameter) $D_2 = D - 0.6495\,P$ เส้นผ่านศูนย์กลางของทรงกระบอกสมมติที่ร่องเกลียวกับฟันเกลียวกว้างเท่ากัน คือ $P/2$ สีข้างเกลียวของน็อตและสลักเกลียวสัมผัสกันที่ระดับนี้ จึงเป็นขนาดที่กำหนดความพอดีของเกลียว และเป็นขนาดที่เกจเกลียวและการวัดด้วยลวดสามเส้นตรวจสอบ
D1 เส้นผ่านศูนย์กลางเล็ก (Minor diameter) $D_1 = D - 1.0825\,P$ เส้นผ่านศูนย์กลางที่เล็กที่สุดของเกลียวใน อยู่ที่ยอดเกลียวใน คือส่วนที่แคบที่สุดของรูเกลียว ค่าในตารางเป็นขนาดพื้นฐาน รูเกลียวจริงใหญ่กว่านี้ได้ตามเกรดความคลาดเคลื่อน เช่น M8 เกรด 6H อยู่ระหว่าง 6.647 ถึง 6.912 มม. รูเจาะนำจึงใหญ่กว่า D1 ได้

ตัวพิมพ์ใหญ่ใช้กับเกลียวใน ส่วนตัวพิมพ์เล็ก d, d2 และ d1 ใช้กับเกลียวนอก ซึ่งมีค่าเท่ากันในโปรไฟล์พื้นฐาน

เกลียว	P (มม.)	D2 (มม.)	D1 (มม.)	รูเจาะนำ ต๊าปตัด	รูเจาะนำ ต๊าปรีด*
M1.6	0.35	1.373	1.221	1.25	1.45
M2	0.4	1.740	1.567	1.6	1.80
M2.5	0.45	2.208	2.013	2.05	2.30
M3	0.5	2.675	2.459	2.5	2.80
M4	0.7	3.545	3.242	3.3	3.7
M5	0.8	4.480	4.134	4.2	4.6
M6	1	5.350	4.917	5	5.6
M8	1.25	7.188	6.647	6.8	7.4
M10	1.5	9.026	8.376	8.5	9.3
M12	1.75	10.863	10.106	10.2	11.2
M14	2	12.701	11.835	12	13.1
M16	2	14.701	13.835	14	15.1
M18	2.5	16.376	15.294	15.5	16.9
M20	2.5	18.376	17.294	17.5	18.9
M22	2.5	20.376	19.294	19.5	20.9
M24	3	22.051	20.752	21	22.7
M27	3	25.051	23.752	24	25.7
M30	3.5	27.727	26.211	26.5	28.5
M33	3.5	30.727	29.211	29.5	31.5
M36	4	33.402	31.670	32	34.2
M39	4	36.402	34.670	35	37.2
M42	4.5	39.077	37.129	37.5	40.0
M45	4.5	42.077	40.129	40.5	43.0
M48	5	44.752	42.587	43	45.8
M52	5	48.752	46.587	47	49.8
M56	5.5	52.428	50.046	50.5	53.6
M60	5.5	56.428	54.046	54.5	57.6
M64	6	60.103	57.505	58	61.3

รูเจาะนำของดอกต๊าปตัดเป็นขนาดที่ใช้กันทั่วไปในตารางรูเจาะนำ ซึ่งเท่ากับ $D - P$ ปัดเป็นดอกสว่านมาตรฐาน ให้เกลียวประมาณ 75% ถึง 80% *รูเจาะนำของดอกต๊าปรีดคำนวณจาก $D - 0.0068 \times 65 \times P \approx D - 0.44P$ (เกลียว 65%) ให้ตรวจสอบกับแคตตาล็อกของผู้ผลิตดอกต๊าป คำนวณขนาดอื่นหรือเปอร์เซ็นต์เกลียวอื่นได้ที่ เครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำ