เกลียวนิ้ว UNC และ UNF

เกลียวนิ้วแบบยูนิฟายด์ (Unified) ตาม ASME B1.1 ใช้กับเครื่องจักร อุปกรณ์ และแบบงานจากสหรัฐอเมริกา UNC คือเกลียวหยาบ (Unified Coarse) ใช้เป็นค่าเริ่มต้น ส่วน UNF คือเกลียวละเอียด (Unified Fine) ใช้กับงานที่ต้องการแรงขันแน่นหรือผนังบาง เช่นเดียวกับเกลียวเมตริกละเอียด

การอ่านขนาดเกลียว

แบบงานเขียนขนาดเกลียวนิ้ว เช่น 1/4-20 UNC-2B

ส่วน	ความหมาย
1/4	เส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ 1/4 นิ้ว ขนาดเล็กกว่า 1/4 นิ้วใช้เบอร์ เช่น #10 คือ 0.190 นิ้ว
20	จำนวนเกลียวต่อนิ้ว (TPI) ระยะพิตช์ P = 25.4 ÷ TPI มม. เกลียว 20 TPI จึงมีระยะพิตช์ 1.270 มม.
UNC	อนุกรมเกลียว UNC หยาบ UNF ละเอียด
2B	ชั้นความพอดี ตัว A คือเกลียวนอก ตัว B คือเกลียวใน ชั้น 2A และ 2B ใช้กับงานทั่วไป ชั้น 3A และ 3B แน่นกว่า

โปรไฟล์พื้นฐานของเกลียวยูนิฟายด์เป็นแบบเดียวกับเกลียวเมตริก ISO คือมุม 60° สูตร D2 และ D1 จึงเหมือนกัน เพียงใช้ระยะพิตช์ P = 25.4 ÷ TPI ค่าในตารางเป็นขนาดพื้นฐาน แปลงเป็นมิลลิเมตร

โปรไฟล์พื้นฐานเหมือนกัน แต่ระบบพิกัดความเผื่อต่างกัน เกลียวยูนิฟายด์ใช้ชั้น 2A 2B 3A 3B ส่วนเกลียวเมตริกใช้ 6g 6H และรูปร่างโคนเกลียวนอกของ UNR และ UNJ ถูกกำหนดรัศมีไว้ ขนาดจำกัดจริงของเกลียวจึงต้องดูจากตารางของมาตรฐานแต่ละฉบับ ไม่ใช่จากขนาดพื้นฐานในตารางนี้

• D เส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ (Major diameter) เส้นผ่านศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดของเกลียว อยู่ที่โคนเกลียวในและยอดเกลียวนอก เป็นขนาดระบุในชื่อเกลียว เช่น M8 คือ D = 8 มม.
• D2 เส้นผ่านศูนย์กลางพิตช์ (Pitch diameter) $D_2 = D - 0.6495\,P$ เส้นผ่านศูนย์กลางของทรงกระบอกสมมติที่ร่องเกลียวกับฟันเกลียวกว้างเท่ากัน คือ $P/2$ สีข้างเกลียวของน็อตและสลักเกลียวสัมผัสกันที่ระดับนี้ จึงเป็นขนาดที่กำหนดความพอดีของเกลียว และเป็นขนาดที่เกจเกลียวและการวัดด้วยลวดสามเส้นตรวจสอบ
• D1 เส้นผ่านศูนย์กลางเล็ก (Minor diameter) $D_1 = D - 1.0825\,P$ เส้นผ่านศูนย์กลางที่เล็กที่สุดของเกลียวใน อยู่ที่ยอดเกลียวใน คือส่วนที่แคบที่สุดของรูเกลียว ค่าในตารางเป็นขนาดพื้นฐาน รูเกลียวจริงใหญ่กว่านี้ได้ตามเกรดความคลาดเคลื่อน เช่น M8 เกรด 6H อยู่ระหว่าง 6.647 ถึง 6.912 มม. รูเจาะนำจึงใหญ่กว่า D1 ได้

ตัวพิมพ์ใหญ่ใช้กับเกลียวใน ส่วนตัวพิมพ์เล็ก d, d2 และ d1 ใช้กับเกลียวนอก ซึ่งมีค่าเท่ากันในโปรไฟล์พื้นฐาน

ระวังสับสนกับเกลียวอื่น เกลียวนิ้วกับเกลียวเมตริกขนาดใกล้กันใช้แทนกันไม่ได้ เช่น 1/4-20 UNC (6.35 มม. ระยะพิตช์ 1.27 มม.) กับ M6 (6 มม. ระยะพิตช์ 1 มม.) ขันเข้ากันได้หนึ่งสองรอบแล้วติด และทำให้เกลียวเสีย เกลียวท่อ NPT และ BSP ก็เป็นคนละระบบ เกลียว NPT เรียวและใช้ขนาดที่ไม่ตรงกับเส้นผ่านศูนย์กลางจริง ส่วนเกลียววิทเวิร์ธ (BSW) มีมุม 55° ไม่ใช่ 60° ถ้าไม่แน่ใจ ให้วัดด้วยเกจวัดเกลียว (Thread pitch gauge) ทั้งแบบนิ้วและแบบเมตริกก่อน

เกลียวหยาบ UNC

เกลียว	D (มม.)	P (มม.)	D2 (มม.)	D1 (มม.)	รูเจาะนำ ดอกนิ้ว	ดอกเมตริก (มม.)
#1-64 UNC	1.854	0.397	1.596	1.425	#53 (1.51)	1.50
#2-56 UNC	2.184	0.454	1.890	1.693	#50 (1.78)	1.80
#3-48 UNC	2.515	0.529	2.171	1.942	#47 (1.99)	2.00
#4-40 UNC	2.845	0.635	2.432	2.157	#43 (2.26)	2.25
#5-40 UNC	3.175	0.635	2.763	2.488	#38 (2.58)	2.60
#6-32 UNC	3.505	0.794	2.990	2.646	#36 (2.71)	2.70
#8-32 UNC	4.166	0.794	3.650	3.306	#29 (3.45)	3.5
#10-24 UNC	4.826	1.058	4.139	3.680	#25 (3.80)	3.8
#12-24 UNC	5.486	1.058	4.799	4.341	#16 (4.50)	4.5
1/4-20 UNC	6.350	1.270	5.525	4.975	#7 (5.11)	5.1
5/16-18 UNC	7.938	1.411	7.021	6.410	F (6.53)	6.5
3/8-16 UNC	9.525	1.587	8.494	7.806	5/16 (7.94)	7.9
7/16-14 UNC	11.112	1.814	9.934	9.148	U (9.35)	9.3
1/2-13 UNC	12.700	1.954	11.431	10.585	27/64 (10.72)	10.7
9/16-12 UNC	14.287	2.117	12.913	11.996	31/64 (12.30)	12.3
5/8-11 UNC	15.875	2.309	14.375	13.375	17/32 (13.49)	13.5
3/4-10 UNC	19.050	2.540	17.400	16.300	21/32 (16.67)	16.7
7/8-9 UNC	22.225	2.822	20.392	19.170	49/64 (19.45)	19.4
1-8 UNC	25.400	3.175	23.338	21.963	7/8 (22.22)	22.2
1-1/8-7 UNC	28.575	3.629	26.218	24.647	63/64 (25.00)	25.0
1-1/4-7 UNC	31.750	3.629	29.393	27.822	1-7/64 (28.18)	28.2
1-3/8-6 UNC	34.925	4.233	32.175	30.342	1-7/32 (30.96)	31.0
1-1/2-6 UNC	38.100	4.233	35.350	33.517	1-11/32 (34.13)	34.1

เกลียวละเอียด UNF

เกลียว	D (มม.)	P (มม.)	D2 (มม.)	D1 (มม.)	รูเจาะนำ ดอกนิ้ว	ดอกเมตริก (มม.)
#0-80 UNF	1.524	0.318	1.318	1.180	3/64 (1.19)	1.20
#1-72 UNF	1.854	0.353	1.625	1.472	#53 (1.51)	1.50
#2-64 UNF	2.184	0.397	1.927	1.755	#50 (1.78)	1.80
#3-56 UNF	2.515	0.454	2.220	2.024	#45 (2.08)	2.10
#4-48 UNF	2.845	0.529	2.501	2.272	#42 (2.37)	2.35
#5-44 UNF	3.175	0.577	2.800	2.550	#37 (2.64)	2.65
#6-40 UNF	3.505	0.635	3.093	2.818	#33 (2.87)	2.85
#8-36 UNF	4.166	0.706	3.707	3.402	#29 (3.45)	3.5
#10-32 UNF	4.826	0.794	4.310	3.967	#21 (4.04)	4.0
#12-28 UNF	5.486	0.907	4.897	4.504	#14 (4.62)	4.6
1/4-28 UNF	6.350	0.907	5.761	5.368	#3 (5.41)	5.4
5/16-24 UNF	7.938	1.058	7.250	6.792	I (6.91)	6.9
3/8-24 UNF	9.525	1.058	8.838	8.379	Q (8.43)	8.4
7/16-20 UNF	11.112	1.270	10.288	9.738	25/64 (9.92)	9.9
1/2-20 UNF	12.700	1.270	11.875	11.325	29/64 (11.51)	11.5
9/16-18 UNF	14.287	1.411	13.371	12.760	33/64 (13.10)	13.1
5/8-18 UNF	15.875	1.411	14.958	14.347	37/64 (14.68)	14.7
3/4-16 UNF	19.050	1.587	18.019	17.331	11/16 (17.46)	17.5
7/8-14 UNF	22.225	1.814	21.047	20.261	13/16 (20.64)	20.6
1-12 UNF	25.400	2.117	24.025	23.109	59/64 (23.42)	23.4
1-1/8-12 UNF	28.575	2.117	27.200	26.284	1-3/64 (26.59)	26.6
1-1/4-12 UNF	31.750	2.117	30.375	29.459	1-11/64 (29.77)	29.8
1-3/8-12 UNF	34.925	2.117	33.550	32.634	1-19/64 (32.94)	32.9
1-1/2-12 UNF	38.100	2.117	36.725	35.809	1-27/64 (36.12)	36.1

รูเจาะนำ

รูเจาะนำในตารางเป็นขนาดที่ใช้กันทั่วไปสำหรับดอกต๊าปตัด ให้เกลียวประมาณ 78% ถึง 96% ตามฐาน JIS B 1004 (65% ถึง 80% ตามฐาน 0.6495P ของตารางอเมริกัน) ดอกสว่านนิ้วมีทั้งแบบเบอร์ (#1 ถึง #80 เบอร์ยิ่งมากยิ่งเล็ก) แบบตัวอักษร (A ถึง Z ยิ่งใกล้ Z ยิ่งโต) และแบบเศษส่วนนิ้ว ตัวเลขในวงเล็บคือขนาดเป็นมิลลิเมตร

โรงงานที่มีแต่ดอกสว่านเมตริกใช้ขนาดในคอลัมน์ดอกเมตริกได้ ซึ่งเป็นดอกเมตริกที่ใกล้กับดอกนิ้วที่สุด ให้เปอร์เซ็นต์เกลียวต่างกันเพียงเล็กน้อย ดอกต๊าปรีดต้องใช้รูใหญ่กว่านี้ ให้ดูตารางของผู้ผลิตดอกต๊าป สูตรเปอร์เซ็นต์เกลียวเป็นสูตรเดียวกับในเครื่องคำนวณขนาดรูเจาะนำก่อนต๊าป โดยใช้ระยะพิตช์ 25.4 ÷ TPI