Backplot แก้ไขโปรแกรม NC และแปลงเป็น DXF

ใช้ตรวจโปรแกรมได้อย่างไร

1. เลือกชนิดเครื่อง แล้ววางหรือเปิดไฟล์โปรแกรม ดูรายการ บรรทัดที่ต้องตรวจสอบ ที่จะแสดงขึ้นมาก่อน
2. กด ▶ หรือเลื่อนแถบตำแหน่งเพื่อดูเส้นทางทีละบรรทัด ชุดคำสั่งที่มีผลอยู่ (เช่น G90 G41 D03 G43 H03) แสดงใต้ภาพ วางเคอร์เซอร์ที่บรรทัดใดในโปรแกรม เส้นของบรรทัดนั้นจะเด่นขึ้น
3. กด วัดระยะ แล้วคลิกสองจุด โปรแกรมจะดึงจุดไปที่ปลายเส้น ศูนย์กลางส่วนโค้ง และศูนย์กลางรู แล้วแสดงพิกัดทั้งสองจุดกับระยะระหว่างกัน เพื่อเทียบกับขนาดในแบบงาน หรือคลิกบนส่วนโค้งบนจุดห่างจากปลายและศูนย์กลาง เพื่อดูรัศมี R ศูนย์กลาง มุม และความยาวตามส่วนโค้ง
4. ดาวน์โหลด DXF แล้วเปิดในโปรแกรม CAD ที่มีแบบงาน จุด 0,0,0 ของไฟล์คือ จุดศูนย์ชิ้นงานของโปรแกรม ย้ายแบบงานให้ datum ที่ใช้ตั้งจุดศูนย์ตรงกับจุด 0,0 ไม่ต้องย่อขยาย
5. ปุ่ม ดาวน์โหลด SVG ให้ภาพตามมุมมองที่เห็นบนจอ เป็นมิลลิเมตรหรือนิ้ว เปิดในเบราว์เซอร์ ใส่ในเอกสาร หรือแก้ใน Inkscape ได้ แต่ละเครื่องมือเป็น layer แยกกันเหมือนใน DXF ภาพมองจากด้านบนมีขนาดจริง ภาพที่หมุนเอียง เช่นมุมมองสามมิติ เป็นภาพแบน วัดความลึกจากภาพไม่ได้ ถ้าต้องการหมุนดูสามมิติ ให้เปิดไฟล์ DXF ในโปรแกรม CAD

แก้โปรแกรม

• สีและหมายเลขบรรทัด รหัส G รหัส M พิกัด อัตราป้อนและความเร็วรอบและ comment มีสีต่างกัน หมายเลขบรรทัดสีแดงคือบรรทัดที่อาจมีข้อผิดพลาดต้องตรวจเอง ชี้ที่หมายเลขเพื่อดูเหตุผล และคลิกเพื่อไปที่บรรทัดนั้น
• แนะนำรหัสขณะพิมพ์ พิมพ์ G หรือ M ตามด้วยตัวเลข รายการรหัสที่ขึ้นต้นด้วยตัวที่พิมพ์จะเปิดขึ้นที่เคอร์เซอร์ พร้อมความหมายและรูปแบบที่ใช้ทั่วไป ลูกศรขึ้นลงเพื่อเลือก Enter หรือ Tab เพื่อใส่ Esc เพื่อปิด เช่นพิมพ์ G1 ก็มี G01 ให้เลือก
• ความหมายของบรรทัด ที่ใต้ตัวแก้ไขจะขึ้นแถบแสดงความหมายของแต่ละคำในบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ โดยอ่านโหมดที่มีผลจากบรรทัดก่อนหน้า (R หลัง G02 คือรัศมี แต่ในคำสั่งเจาะสำเร็จรูปคือระดับ R ส่วน X Y ในคำสั่งเจาะคือตำแหน่งรูถัดไป) พร้อมรูปแบบที่ใช้ทั่วไปของรหัสในบรรทัด ซึ่งมีช่องให้ใส่ค่าแต่ละตัว กด Enter หรือ ใส่ในบรรทัด เพื่อเขียนค่าลงในบรรทัดนั้น (ช่องที่ลบค่าออกจะลบคำนั้นออกจากบรรทัด ค่า X Y Z R F ที่เป็นจำนวนเต็มจะใส่จุดทศนิยมให้ เช่น 50 เป็น 50.) ค่าที่รหัสนั้นปกติต้องมีแต่ในบรรทัดนั้นไม่มี เช่น Q ของ G83 แสดงเป็นสีแดง และมีลิงก์ไปบทเรียนที่อธิบายรหัสนั้น
• ค้นหารหัส (หรือ Ctrl+K) ค้นด้วยรหัสหรือคำ เช่น เจาะ ต๊าป ชดเชยรัศมี หรือ หน่วงเวลา ตามเครื่องที่เลือก กด Enter หรือคลิกเพื่อใส่รหัสที่เคอร์เซอร์ ความหมายเป็นไปตามชุดควบคุม Fanuc รหัสเฉพาะของแต่ละเครื่อง เช่นรหัส M หลายๆตัวให้ดูในคู่มือเครื่อง
• เครื่องมือทุกตัวแสดงตัวอย่างโปรแกรมที่ถูกแก้ก่อน รายการบรรทัดที่เปลี่ยน เทียบของเดิมกับของใหม่ และวาดเส้นทางใหม่โดยมีเส้นทางเดิมจาง ๆ อยู่ด้านหลัง โปรแกรมยังไม่เปลี่ยนจนกว่าจะกด ใช้การเปลี่ยนแปลง และกด ย้อนการแก้ล่าสุด (หรือ Ctrl+Z สำหรับโปรแกรมที่เล็กกว่าประมาณ 200 KB) เพื่อย้อนกลับได้
• เรียงหมายเลข N ใส่หมายเลขใหม่ให้บรรทัดที่มี N อยู่แล้ว หรือทุกบรรทัดคำสั่ง ค่า P Q ของ G70 ถึง G73, M99 P, M97 P, M98 Q และ GOTO ในโปรแกรมเดียวกันเปลี่ยนตามให้ รวมทั้ง Q ของ M98 P Q ในโปรแกรม P
• ใส่ N ตรงจุดเปลี่ยนเครื่องมือ ใส่ N1 N2 … (หรือหมายเลขเครื่องมือ) ที่การเปลี่ยนเครื่องมือแต่ละครั้ง ผู้ปฏิบัติงานจะสามารถค้นหาตามหมายเลขแล้วเริ่มทำงานใหม่ที่เครื่องมือนั้นได้ หมายเลข N อื่นถูกลบ ยกเว้น N ที่มีบรรทัดอื่นอ้างถึง บน Machining center หมายเลขจะอยู่บนบรรทัดที่มี T และ M06 หรือบรรทัด T ที่อยู่เหนือ M06 ขึ้นไป การเริ่มที่กลางโปรแกรมจะข้ามทุกบรรทัดก่อน N โปรแกรมนี้จึงตรวจว่าแต่ละเครื่องมือสั่ง G90, work offset, S, M03/M04 และ G43 H เองครบหรือไม่ (เครื่องกลึง: S, M03/M04 และ G96/G97) แล้วแจ้งเตือนเครื่องมือที่สั่งไม่ครบ และแจ้งเมื่อ T ถูกสั่งไว้ก่อน M06 นานขณะเครื่องมือก่อนหน้ายังตัดอยู่ เพราะการเริ่มโปรแกรมใหม่ที่ M06 นั้นจะเรียกเครื่องมือที่รออยู่ในตำแหน่งเตรียมสับเข้าสปินเดิล
• ลบหมายเลข N หมายเลขที่บรรทัดอื่นอ้างถึงจะไม่ถูกลบ
• ลบ comment ลบ comment ในวงเล็บ ทั้งหมด หรือเฉพาะที่มีภาษาไทยหรืออักขระนอก ASCII แล้วแต่จะเลือก
• เลื่อนพิกัด เลื่อนตำแหน่ง X Y Z ในโหมด G90 และระดับ R ของคำสั่งเจาะสำเร็จรูปบน Machining center ส่วนเครื่องกลึงเลื่อนเฉพาะ Z บรรทัด G91, G53, บรรทัดที่ตั้งระบบพิกัด (G10 G52 G92 และ G50 ของเครื่องกลึง), บรรทัดที่มีตัวแปร และ I J K ไม่เปลี่ยน และแจ้งไว้ให้ตรวจเอง ค่าใหม่เขียนพร้อมจุดทศนิยมเสมอ การเลื่อนค่า work offset ที่เครื่องมักง่ายและปลอดภัยกว่า
• ปรับ F และ S คูณอัตราป้อนและความเร็วรอบด้วยเปอร์เซ็นต์ ทุกเครื่องมือหรือเฉพาะเครื่องมือเดียว เช่น 80% สำหรับวัสดุที่แข็งขึ้น จะไม่เปลี่ยนระยะพิตช์ของคำสั่งกลึงเกลียว F ของคำสั่งต๊าป (ยกเว้นปรับ F และ S เท่ากัน ดอกต๊าปจึงยังสัมพันธ์กับรอบ) และ G50 S
• แปลงโปรแกรมเก่า ใส่จุดทศนิยมให้ค่าระยะทุกค่าที่ยังไม่มี โดยอ่านตามหน่วยที่เลือก (X25000 เป็น 25 250 หรือ 2.5 มม. หรือ X25 เป็น 25 มม.) และแจ้งรูปแบบเก่าที่ต้องแปลงเอง ได้แก่ G92 G50 X Z ของเครื่องกลึง G45 ถึง G48 G28 ที่มีจุดกลางเป็นตำแหน่งสัมบูรณ์ และ G29 มีตัวเลือกเปลี่ยน M02 เป็น M30 ลบบรรทัดที่มีแต่ G27 และเปลี่ยน G44 เป็น G43 (ต้องวัดความยาวเครื่องมือใหม่ หรือกลับเครื่องหมายของค่า H) จะไม่เปลี่ยน F S T P เวลาหยุดรอ G04 บรรทัด G10 และบรรทัดที่มีตัวแปร ตรวจเส้นทางกับแบบงานก่อนกดใช้
• แยกตามเครื่องมือ แยกเป็นหนึ่งโปรแกรมต่อเครื่องมือ แต่ละโปรแกรมมีบรรทัดเตรียมความปลอดภัยจากต้นโปรแกรมและจบด้วย M30 สามารถดาวน์โหลดทีละไฟล์หรือทั้งหมด ใช้กับเครื่องที่หน่วยความจำน้อย หรือเมื่อต้องการทำงานซ้ำเฉพาะเครื่องมือเดียว
• เทียบโปรแกรม แสดงบรรทัดที่ต่างจากโปรแกรมอื่น (เปิดไฟล์หรือวางข้อความ) หรือจากโปรแกรมปัจจุบันตอนเปิดครั้งแรก บรรทัด − มีเฉพาะในโปรแกรมที่เอามาเทียบ บรรทัด + มีเฉพาะในตัวแก้ไข เส้นทางของโปรแกรมที่เทียบแสดงจาง ๆ ในภาพ เลือกได้ว่าจะนับหรือไม่นับหมายเลข N, comment และช่องว่างกับตัวพิมพ์เล็กใหญ่ แต่ละอย่าง ไม่นับเพื่อดูเฉพาะส่วนที่มีผลกับเครื่อง หรือนับเพื่อดูทุกการเปลี่ยนแปลง
• ใบตั้งเครื่อง เปิดหน้าสำหรับพิมพ์ให้ผู้ปฏิบัติงาน มีหมายเลขโปรแกรม หน่วย จุดศูนย์ชิ้นงาน ขอบเขตการตัด เวลา ภาพเส้นทาง เครื่องมือแต่ละตัวพร้อมค่าชดเชย จำนวนการเดินตัด รู และเวลา บรรทัดที่ต้องตรวจ และช่องลงชื่อ
• ดาวน์โหลดโปรแกรม บันทึกโปรแกรมที่แก้แล้ว โดยใช้อักขระขึ้นบรรทัดแบบเดียวกับไฟล์ที่เปิด ส่วน ส่งเข้าเครื่อง เปิดโปรแกรมนั้นในหน้าส่งผ่าน RS-232 ถ้ามีการแก้ที่ยังไม่ได้บันทึก หน้านี้จะถามก่อนปิด

เวลา ขนาด และการตรวจความปลอดภัย

• เวลาโดยประมาณ นับการเดินตัดที่อัตราป้อนของแต่ละบรรทัด (ต่อนาที หรือต่อรอบคูณความเร็วรอบ G96 คำนวณรอบที่แต่ละเส้นผ่านศูนย์กลางและจำกัดไม่เกิน G50 S) การเคลื่อนที่เร็วโดยทุกแกนวิ่งพร้อมกันที่ความเร็วเคลื่อนที่เร็วของแต่ละแกน จึงใช้เวลาเท่ากับแกนที่ช้าที่สุด เวลาหยุดรอ และเวลาเปลี่ยนเครื่องมือแต่ละครั้ง รายการเครื่องมือแสดงเวลาของแต่ละตัว เมื่อใส่อัตราเร่งของแกน การเคลื่อนที่แต่ละครั้งจะเร่งและลดความเร็วแบบเดียวกับตัววางแผนการเคลื่อนที่ของชุดควบคุม คือเปลี่ยนความเร็วด้วยอัตราเร่งที่แกนที่เคลื่อนที่ยอมให้ (การเดินตัดแนวเฉียงถูกจำกัดด้วยแกนที่ช้าที่สุด และไม่เร็วเกินความเร็วเคลื่อนที่เร็วของแกนใด) ความเร็วที่มุมถูกจำกัดตามมุม ส่วนโค้งรัศมีเล็กจะลดความเร็วลง และการเคลื่อนที่เร็วแต่ละครั้งเริ่มและหยุดที่ความเร็วศูนย์ เวลาบนเครื่องจริงจะต่างไปตามการตั้งค่า look-ahead และพารามิเตอร์ของชุดควบคุม จึงควรเทียบกับเวลาที่จับได้จริงแล้วปรับอัตราเร่งให้ตรง เที่ยวตัดหยาบของ G71 ถึง G73 และเที่ยวกลึงเกลียวของ G76 นับจากเส้นทางที่โปรแกรมคำนวณ เป็นค่าประมาณ
• ความเร็วเคลื่อนที่เร็วและอัตราเร่งของแต่ละแกน (X Y Z หรือ X กับ Z บนเครื่องกลึง ซึ่ง X คือการเลื่อนของแท่นมีดตามรัศมี) เวลาเปลี่ยนเครื่องมือ รูปแบบตารางค่าชดเชย และหน่วยความจำ บันทึกไว้ในเบราว์เซอร์นี้แยกตามชนิดเครื่อง
• ขนาดโปรแกรม คือขนาดไฟล์ตามที่จะบันทึก เป็น KB และเป็นความยาวเทปกระดาษ (0.1 นิ้วต่อหนึ่งอักขระ) ซึ่งเป็นหน่วยที่ชุดควบคุมรุ่นเก่าใช้บอกหน่วยความจำ ถ้าเกินหน่วยความจำที่ใส่ ให้ส่งแบบ DNC ซึ่งจะทยอยส่งโปรแกรมพร้อมกับตัดงานไปด้วยแทน
• การตรวจความปลอดภัย เพิ่มในรายการบรรทัดที่ต้องตรวจสอบ ได้แก่ เดินตัดก่อนสปินเดิลหมุน เดินตัดโดยไม่มี F สั่ง G41 หรือ G42 โดยไม่มี D และ G00 ที่เข้าไปในเนื้อวัสดุ เคลื่อนด้านข้างที่ระดับไม่สูงกว่าระดับที่ตัดด้านข้างสูงสุดบน Machining center ส่วนบนเครื่องกลึงตรวจ G00 ที่เข้าไปในเนื้อชิ้นงานที่ยังเหลือตามการตัดก่อนหน้า คือแท่งวัตถุดิบหลังหน้างาน (แนวหน้าสุดของการตัดที่เคลื่อนในแกน X) และเล็กกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่สุด ที่แต่ละตำแหน่ง Z ลดลงเหลือเส้นผ่านศูนย์กลางเล็กสุดที่การตัดผิวนอกก่อนหน้าไปถึง และเปิดออกตามรูที่เครื่องมือตัดผิวในทำไว้ (ดอกสว่านที่แนวศูนย์กลาง และเครื่องมือที่คำอธิบายมีคำว่า DRILL BORING หรือ ID ซึ่งการเข้าหาเนื้องานคือ X ที่ใหญ่ขึ้น) ไม่นับการเคลื่อนที่ของ G71 ถึง G76 เป็นการตรวจข้อผิดพลาดที่พบบ่อย ไม่ใช่การตรวจการชนทุกกรณี
• ตรวจข้อผิดพลาดในการเขียนโปรแกรมที่พบบ่อย ตามตารางในบทเรียนและเพิ่มเติมคำสั่ง G กลุ่มเดียวกันสองตัวในบรรทัดเดียว, G04 P มีจุดทศนิยม, comment มีวงเล็บซ้อน, หมายเลขโปรแกรมซ้ำ, ไม่ยกเลิกคำสั่งเจาะสำเร็จรูปด้วย G80 ก่อน M06 G28 หรือ M30, M06 โดยไม่ได้ถอยแกน Z ก่อน, ลืม G90 หลัง G91 G28, M03 ไม่มี S ในส่วนของเครื่องมือ, M05 อยู่บรรทัดเดียวกับการเคลื่อนที่, G43 H ไม่ตรงกับเครื่องมือ, G41 G42 G40 ในบรรทัดส่วนโค้ง, เคลื่อนเฉพาะแกน Z ขณะชดเชยรัศมี, บรรทัดส่วนโค้งที่ไม่มี R หรือ I J K (ลืม G01), ค่า F ที่ดูเหมือนอีกโหมดอัตราป้อน, ไม่มี G17 ไม่มี G20 หรือ G21 ไม่มี work offset ไม่มี M30, โปรแกรมย่อยจบด้วย M30 หรือจบโปรแกรมขณะอยู่ใน G91 และบนเครื่องกลึง G96 ไม่มี G50 S, G97 ไม่มี S, G90 ที่ไม่มีแกน และเดินตัดด้วยค่าชดเชย 00
• ตารางค่าชดเชยของเครื่อง เลือกหน่วยความจำแบบ A หรือ B ถ้าเครื่องเก็บ H และ D ในช่องเดียวกัน จะได้คำเตือนเมื่อ D ใช้หมายเลขเดียวกับ H ส่วนหน่วยความจำแบบ C (มีคอลัมน์ H และ D แยกกัน เช่น Fanuc รุ่นปัจจุบันส่วนใหญ่) ใช้หมายเลขเดียวกันได้

รายการเครื่องมือ

• เลเยอร์ Machining center ใช้หมายเลข T ที่เปลี่ยนเข้าสปินเดิลด้วย M06 เป็นตัวกำหนดเลเยอร์ การเคลื่อนที่ก่อนเปลี่ยนเครื่องมืออยู่ในเลเยอร์ T00 เครื่องกลึงใช้สองหลักแรกของคำสั่ง T เช่น T0101 คือเครื่องมือ 01 (สองหลักท้ายคือแถวค่าชดเชย)
• คำอธิบายในโปรแกรม คือข้อความในวงเล็บบนบรรทัดที่เปลี่ยนเครื่องมือ หรือบรรทัดที่มีเพียงวงเล็บอยู่เหนือขึ้นไปหนึ่งบรรทัด ซึ่งอาจเป็นคำอธิบายเรื่องอื่นก็ได้
• การเดินตัด นับจำนวนครั้งของ G01 G02 G03 รวมการป้อนลงของแต่ละรู ไม่ใช่ระยะทางหรือเวลา
• ขนาดดอกสว่าน ใช้วาดวงกลมรอบรูในภาพและในไฟล์เท่านั้น ถ้าคำอธิบายมีขนาด โปรแกรมใส่ให้ก่อน ซึ่งอาจไม่ถูกต้อง ให้ตรวจสอบก่อน

สิ่งที่อยู่ในไฟล์ DXF

• แยกเลเยอร์ตามเครื่องมือ เครื่องมือแต่ละตัวมีชุดเลเยอร์ของตัวเอง ตัวอย่างของเครื่องมือ T01
  • T01 การเดินตัด G01 G02 G03
  • T01-RAPID การเคลื่อนที่เร็ว G00 เป็นเส้นประ ปิดเลเยอร์นี้เมื่อต้องการดูเฉพาะเส้นตัด
  • T01-ROUGH (เครื่องกลึง) เที่ยวตัดหยาบของ G71 G72 G73 และเที่ยวกลึงเกลียวของ G76 ก่อนเที่ยวสุดท้าย ซึ่งเป็นค่าประมาณ แยกเป็นเลเยอร์ของตัวเอง
  • T01-HOLE รูจากคำสั่งเจาะสำเร็จรูป เป็นจุดที่ก้นรู และวงกลมขนาดดอกสว่านที่ระดับ R เมื่อใส่ขนาดดอกสว่านในรายการเครื่องมือ
  • T01-EDGE (Machining center เมื่อเลือกขอบตัด) ขอบที่เครื่องมือตัดได้ ห่างจากเส้นทางแนวศูนย์กลาง (G40) หนึ่งรัศมีเครื่องมือ ตามเส้นผ่านศูนย์กลางในรายการเครื่องมือ
  การเคลื่อนที่ก่อนเปลี่ยนเครื่องมือครั้งแรกอยู่ในเลเยอร์ T00
• ส่วนโค้งเป็นส่วนโค้งจริง (ARC) จึงจับจุดศูนย์กลางและวัดรัศมีใน CAD ได้ ส่วนโค้งที่แกนที่สามเคลื่อนพร้อมกัน (helical) เป็นเส้นต่อกันสามมิติ เพราะ DXF ไม่มีเส้นเกลียว
• Machining center ใช้พิกัดสามมิติ โปรแกรม AutoCAD, BricsCAD และ FreeCAD หมุนดูความลึกได้ ส่วน LibreCAD และ QCAD แสดงเฉพาะมุมมองด้านบน
• เครื่องกลึง วาดแบบเดียวกับแบบงานของชิ้นงานกลึง แกน Z ไปทางขวา และรัศมีขึ้นด้านบน ค่า X ในโปรแกรมเป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง จึงวาดที่ครึ่งหนึ่งของค่า X เลเยอร์ CENTERLINE คือแนวแกนชิ้นงาน เลือก ครึ่งล่าง เพื่อเพิ่มเส้นสะท้อนในเลเยอร์ T01-MIRROR ให้เห็นรูปร่างเต็ม
• หน่วยเดียวกับโปรแกรม โปรแกรมที่ใช้ G21 ได้ไฟล์เป็น มม. โปรแกรมที่ใช้ G20 ได้ไฟล์เป็นนิ้ว โปรแกรม CAD ที่อ่านค่านี้จึงนำเข้าได้ขนาดถูกต้อง ถ้าโปรแกรมไม่มีทั้ง G20 และ G21 โปรแกรมถือว่าเป็น มม. ถ้าเปลี่ยนหน่วยกลางโปรแกรม ไฟล์ใช้หน่วยแรกที่พบ และแจ้งในรายการบรรทัดที่ต้องตรวจสอบ