คลังบทเรียน / การเขียนโปรแกรม CNC

บทที่ 22

ฟังก์ชันระบบพิกัด — เลื่อน หมุน สะท้อน และพิกัดเชิงขั้ว

คำสั่งของชุดควบคุมแบบ Fanuc ที่เปลี่ยนระบบพิกัดจากในโปรแกรม ระบบพิกัดย่อย G52 การหมุนระบบพิกัด G68 G69 การสะท้อนภาพ G51.1 G50.1 พิกัดเชิงขั้ว G16 G15 การย่อขยาย G51 G50 การเขียนค่าจุดศูนย์ชิ้นงานจากโปรแกรมด้วย G10 พร้อมข้อควรระวังของแต่ละคำสั่ง

บทที่ 22 ถึง 24 เป็นเนื้อหาเสริมต่อจากเนื้อหาหลักที่จบในบทที่ 21 คำสั่งในบทนี้ไม่จำเป็นสำหรับโปรแกรมทั่วไป อ่านเมื่อพบในโปรแกรมหรือเมื่องานต้องใช้

บทที่ 6 อธิบายว่าจุดศูนย์ชิ้นงาน G54 ถึง G59 เป็นค่าที่ผู้ปฏิบัติงานวัดและบันทึกในตารางของเครื่อง โปรแกรมส่วนใหญ่ใช้เพียงเท่านั้น บทนี้รวมคำสั่งที่ เปลี่ยนระบบพิกัดจากในโปรแกรม ซึ่งใช้ไม่บ่อย แต่ช่วยให้โปรแกรมสั้นลงมากเมื่อรูปร่างเดียวกันซ้ำหลายตำแหน่ง หลายมุม หรือเป็นภาพสะท้อนของกัน ตัวอย่างในบทนี้อ้างอิงชุดควบคุมแบบ Fanuc บน Machining center

ตารางที่ 22.1 คำสั่งในบทนี้
คำสั่ง ยกเลิกด้วย ทำอะไร ใช้เมื่อ
G52 G52 X0 Y0 Z0 เลื่อนจุดศูนย์ชั่วคราวจากจุดศูนย์ชิ้นงาน รูปร่างซ้ำหลายตำแหน่งบนชิ้นงานเดียว
G68 G69 หมุนระบบพิกัดรอบจุดที่กำหนด รูปร่างซ้ำหลายมุมรอบจุดเดียว
G51.1 G50.1 สะท้อนภาพข้ามเส้นที่กำหนด ชิ้นงานซ้ายขวา หรือรูปร่างที่สมมาตร
G16 G15 อ่านพิกัดเป็นรัศมีและมุม รูบนวงกลม
G51 G50 ย่อขยายเส้นทางตามอัตราส่วน รูปร่างเดียวกันหลายขนาด
G10 ไม่ต้องยกเลิก เขียนค่าลงตารางจุดศูนย์หรือค่าชดเชย ฟิกซ์เจอร์ที่รู้ตำแหน่งแน่นอน
G92 G50 X__ Z__ ต่างกันตามชุดควบคุม ตั้งระบบพิกัดจากตำแหน่งของเครื่องมือ ไม่ควรใช้ในโปรแกรมใหม่ ดูบทที่ 23

คำสั่งเหล่านี้มีข้อควรระวังร่วมกันสามข้อ ซึ่งแต่ละหัวข้อจะกล่าวซ้ำในรายละเอียด

  • เป็นคำสั่งคงสถานะที่ค้างอยู่จนกว่าจะยกเลิก โปรแกรมที่หยุดกลางคันแล้วเริ่มใหม่อาจเริ่มในระบบพิกัดที่ยังเลื่อน หมุน หรือสะท้อนอยู่ จึงควรเขียนคำสั่งยกเลิกไว้ในบรรทัดเตรียมความปลอดภัย ของโปรแกรมที่ใช้คำสั่งเหล่านี้
  • G68 G51.1 G16 และ G51 เป็นตัวเลือกของชุดควบคุม เครื่องที่ไม่ได้ซื้อตัวเลือกนั้นจะขึ้น Alarm เมื่ออ่านคำสั่ง ให้ตรวจจากคู่มือของเครื่องก่อนเขียนโปรแกรม
  • สั่งและยกเลิกขณะเครื่องมืออยู่ที่ความสูงปลอดภัย และไม่อยู่ระหว่างการชดเชยรัศมี แล้วเขียนบรรทัดเคลื่อนที่ถัดไปในโหมด G90 ให้มีทั้ง X และ Y

22.1 ระบบพิกัดย่อย G52

ระบบพิกัดย่อย (Local coordinate system) คือจุดศูนย์ชั่วคราวที่เลื่อนออกจากจุดศูนย์ชิ้นงานที่ใช้อยู่ตามระยะที่เขียนใน G52 ใช้เมื่อรูปร่างเดียวกันซ้ำหลายตำแหน่งบนชิ้นงานเดียว และระยะระหว่างตำแหน่งอ่านได้จากแบบงาน

G52 X40. Y40.           (จุดศูนย์ย้ายไปที่ X40 Y40 ของ G54)
G00 X0 Y0               (ไปที่จุดศูนย์ย่อย ซึ่งคือ X40 Y40 ของ G54)
G52 X0 Y0               (ยกเลิก จุดศูนย์กลับมาที่ G54)
  • บรรทัด G52 ไม่ทำให้เครื่องเคลื่อนที่ เครื่องมืออยู่ที่เดิม แต่ตำแหน่งแบบ ABSOLUTE บนหน้าจอเปลี่ยนไปตามจุดศูนย์ใหม่
  • ค่าใน G52 วัดจากจุดศูนย์ชิ้นงานเสมอ G52 X100. Y70. ที่ตามหลัง G52 X40. Y40. ย้ายจุดศูนย์ย่อยไปที่ X100 Y70 ของ G54 ไม่ใช่ X140 Y110 ค่าใหม่แทนค่าเก่า ไม่ได้บวกต่อกัน
  • ยกเลิกด้วย G52 X0 Y0 Z0 แกนที่ไม่ได้เขียนในบรรทัดจะคงค่าเดิมไว้ บรรทัดยกเลิกจึงต้องมีทุกแกนที่เคยเลื่อน

22.1.1 ตัวอย่าง: กลุ่มรูเดียวกันสามตำแหน่ง

แผ่นงานมีกลุ่มรู 4 รูบนวงกลม Ø30 สามกลุ่ม โปรแกรมย่อย O2204 เขียนตำแหน่งรูจากจุดกลางกลุ่ม โปรแกรมหลักย้ายจุดศูนย์ไปที่กลางกลุ่มด้วย G52 ก่อนเรียกแต่ละครั้ง

G52 ย้ายจุดศูนย์ไปที่กลางกลุ่มรูแต่ละกลุ่ม โปรแกรมย่อยชุดเดียวใช้ได้ทุกตำแหน่ง ชิ้นงานมองจากด้านบน · ค่าใน G52 วัดจากจุดศูนย์ G54 ทุกครั้ง ไม่ได้วัดต่อจาก G52 ครั้งก่อน X40. X100. X160. Y40. Y70. G52 X40. Y40. กลุ่มที่ 1 G52 X100. Y70. กลุ่มที่ 2 G52 X160. Y40. กลุ่มที่ 3 X15. Y0 ในโปรแกรมย่อย X Y G54 X0 Y0
รูปที่ 22.1 G52 ย้ายจุดศูนย์ไปที่กลางกลุ่มรูแต่ละกลุ่ม
N100 G90 G54 G00 X40. Y40. S1200 M03
N110 G43 H03 Z50. M08
N120 G52 X40. Y40.      (กลุ่มที่ 1)
N130 M98 P2204
N140 G52 X100. Y70.     (กลุ่มที่ 2 วัดจาก G54)
N150 M98 P2204
N160 G52 X160. Y40.     (กลุ่มที่ 3)
N170 M98 P2204
N180 G52 X0 Y0          (ยกเลิกระบบพิกัดย่อย)
N190 G00 Z50. M09
O2204 (4 HOLES ON PCD 30)
G99 G81 X15. Y0 Z-12. R2. F150
X0 Y15.
X-15. Y0
G98 X0 Y-15.            (รูสุดท้าย กลับระดับเริ่มต้น)
G80
M99

คำสั่งเจาะ G81 และระดับถอย G98 G99 อธิบายในบทที่ 15 บรรทัดแรกของโปรแกรมย่อยเขียนทั้ง X และ Y ในโหมด G90 เครื่องมือจึงเคลื่อนที่จากกลุ่มหนึ่งไปอีกกลุ่มหนึ่งที่ระดับเริ่มต้น Z50. เมื่อแบบงานเปลี่ยนตำแหน่งของกลุ่มใด แก้เพียงบรรทัด G52 ของกลุ่มนั้นบรรทัดเดียว

22.1.2 ข้อควรระวังเมื่อใช้ G52

  • ค่าที่เลื่อนไว้ค้างอยู่จนกว่าจะยกเลิก ถ้าโปรแกรมหยุดกลางคันระหว่างกลุ่มที่ 2 แล้วเริ่มใหม่จากต้นโปรแกรม จุดศูนย์อาจยังเลื่อนอยู่ที่ X100 Y70 และบรรทัด N100 จะพาเครื่องมือไปผิดตำแหน่ง
  • เขียน G52 X0 Y0 Z0 ไว้ต้นโปรแกรม ร่วมกับบรรทัดเตรียมความปลอดภัย ของทุกโปรแกรมที่ใช้ G52 เพื่อไม่ต้องพึ่งสถานะที่ค้างมาจากการเดินครั้งก่อน
  • สิ่งที่ล้างค่าต่างกันตามชุดควบคุม บางเครื่องล้างเมื่อรีเซ็ต เมื่อ M30 หรือเมื่อกลับจุดอ้างอิงด้วยมือ บางเครื่องคงค่าไว้ ขึ้นกับพารามิเตอร์ ให้ตรวจจากคู่มือ และอย่าเขียนโปรแกรมที่อาศัยการล้างค่าเอง
  • ค่าที่เลื่อนมีผลกับ G54 ถึง G59 ทุกชุด บนชุดควบคุมแบบ Fanuc ถ้าสั่ง G55 ขณะ G52 ยังมีค่า จุดศูนย์ของ G55 ก็เลื่อนด้วยระยะเดียวกัน ให้ยกเลิก G52 ก่อนเปลี่ยนจุดศูนย์ชิ้นงาน
  • สั่ง G52 ขณะเครื่องมืออยู่ที่ความสูงปลอดภัย และไม่อยู่ระหว่างการชดเชยรัศมี ยกเลิก G41 G42 ด้วย G40 ก่อน แล้วเขียนบรรทัดเคลื่อนที่ถัดจาก G52 ในโหมด G90 ให้มีทั้ง X และ Y
  • อย่าสับสนกับ G92 ทั้งสองคำสั่งเลื่อนจุดศูนย์โดยไม่เคลื่อนที่ แต่ G52 คำนวณจากจุดศูนย์ชิ้นงานในตาราง ผลจึงเหมือนเดิมทุกครั้ง ส่วน G92 คำนวณจากตำแหน่งของเครื่องมือขณะอ่านบรรทัด และไม่ควรใช้ในโปรแกรมใหม่ ตามบทที่ 23
  • ตรวจบนหน้าจอเมื่อไม่แน่ใจ ถ้าตำแหน่งแบบ ABSOLUTE ไม่เท่ากับตำแหน่งเครื่องลบค่า G54 ตามหัวข้อหน้าจอแสดงตำแหน่ง แสดงว่ายังมีค่าเลื่อนจาก G52 G92 หรือค่า offset ร่วมค้างอยู่

22.1.3 เลือกระหว่าง G52 กับจุดศูนย์หลายชุด

ตารางที่ 22.2 เปรียบเทียบ G52 กับการใช้จุดศูนย์ชิ้นงานหลายชุด
G52 G54 ถึง G59 หลายชุด
ค่าระยะอยู่ที่ใด ในโปรแกรม ในตารางของเครื่อง
ที่มาของค่า ขนาดจากแบบงาน ซึ่งรู้แน่นอน การวัดบนเครื่องหลังจับชิ้นงาน
ผู้แก้ค่า ผู้เขียนโปรแกรม ผู้ปฏิบัติงาน
งานที่เหมาะ รูปร่างซ้ำหลายตำแหน่งบนชิ้นงานเดียว ชิ้นงานหลายชิ้นในปากกาหรือฟิกซ์เจอร์หลายตำแหน่ง

ชิ้นงานที่จับในปากกาคนละตัวมีตำแหน่งจริงต่างจากค่าที่ออกแบบไว้เสมอ จึงต้องวัดและเก็บเป็นจุดศูนย์ของแต่ละตัว ตามหัวข้อหลายจุดศูนย์ในเครื่องเดียว ส่วนระยะระหว่างรูปร่างบนชิ้นงานเดียวกันเป็นขนาดในแบบงาน จึงเหมาะกับ G52

22.2 หมุนระบบพิกัด G68 G69

G68 หมุนระบบพิกัดในระนาบที่เลือกอยู่รอบจุดที่กำหนด พิกัดทุกค่าในบรรทัดถัดไปถูกหมุนตามมุมนั้นก่อนที่เครื่องจะเคลื่อนที่ ใช้เมื่อรูปร่างเดียวกันซ้ำหลายมุมรอบจุดเดียว เช่น ร่องหกร่องรอบหน้าแปลน

G68 X0 Y0 R60.          (หมุนระบบพิกัด 60° ทวนเข็มนาฬิกา รอบจุด X0 Y0)
...                     (เส้นทางที่เขียนไว้ที่มุม 0°)
G69                     (ยกเลิกการหมุน)
  • X และ Y คือจุดหมุน เขียนเป็นพิกัดในระบบพิกัดชิ้นงานในโหมด G90 ถ้าไม่เขียน ชุดควบคุมใช้ตำแหน่งปัจจุบันของเครื่องมือเป็นจุดหมุน ซึ่งทำให้ผลขึ้นกับตำแหน่งของเครื่องมือ จึงควรเขียนจุดหมุนทุกครั้ง
  • R คือมุมเป็นองศา ค่าบวกหมุนทวนเข็มนาฬิกาเมื่อมองจากด้าน +Z ลงมาในระนาบ G17
  • บรรทัด G68 ไม่ทำให้เครื่องเคลื่อนที่ เครื่องมืออยู่ที่เดิมจนกว่าจะมีคำสั่งเคลื่อนที่

ตัวอย่างด้านล่างกัดร่องเดียวกันสามมุม โปรแกรมย่อย O2202 เขียนเส้นทางของร่องที่มุม 0° ครั้งเดียว และจบโดยถอยแกน Z ขึ้นถึงความสูงปลอดภัย

N100 G90 G54 G00 X0 Y0 S2500 M03
N110 G43 H02 Z50. M08
N120 M98 P2202          (ร่องที่มุม 0°)
N130 G68 X0 Y0 R60.
N140 M98 P2202          (ร่องที่มุม 60°)
N150 G69
N160 G68 X0 Y0 R120.
N170 M98 P2202          (ร่องที่มุม 120°)
N180 G69                (ยกเลิกการหมุนก่อนคำสั่งอื่น)
N190 G00 Z50. M09
G68 หมุนระบบพิกัดรอบจุดที่กำหนด โปรแกรมย่อยชุดเดียวกัดร่องได้ทุกมุม ชิ้นงานมองจากด้านบน · มุมบวกหมุนทวนเข็มนาฬิกา · ยกเลิกด้วย G69 ก่อนสั่งมุมใหม่ X′ Y′ R60. R120. X Y G54 X0 Y0 จุดหมุน ร่องที่เขียนในโปรแกรมย่อย ร่องที่มุม 0° M98 P2202 ร่องที่มุม 60° G68 X0 Y0 R60. M98 P2202 G69 ร่องที่มุม 120° G68 X0 Y0 R120. M98 P2202 G69
รูปที่ 22.2 G68 หมุนระบบพิกัดรอบจุดศูนย์ชิ้นงาน เพื่อกัดร่องเดียวกันที่มุมต่างกัน

22.2.1 ข้อควรระวังเมื่อใช้ G68

  • ยกเลิกด้วย G69 ก่อนสั่งมุมใหม่ ตามตัวอย่าง เพื่อให้จุดหมุนและมุมของแต่ละครั้งวัดจากระบบพิกัดชิ้นงานเสมอ ไม่ขึ้นกับการหมุนครั้งก่อน
  • บรรทัดเคลื่อนที่แรกหลัง G68 ต้องเป็นโหมด G90 และมีทั้ง X และ Y ถ้าเขียนแกนเดียวหรือใช้ G91 ตำแหน่งที่ได้อาจไม่ใช่ตำแหน่งที่ตั้งใจ
  • ลำดับกับการชดเชยรัศมี สั่ง G68 ก่อน G41 หรือ G42 และยกเลิกด้วย G40 ก่อน G69 การชดเชยรัศมีทำงานกับเส้นทางที่หมุนแล้ว
  • ยกเลิกก่อนกลับจุดอ้างอิงและก่อนเปลี่ยนเครื่องมือ อย่าสั่ง G28 G30 G53 หรือ G92 ขณะระบบพิกัดยังหมุนอยู่
  • เขียน G69 ไว้ในบรรทัดเตรียมความปลอดภัย ของโปรแกรมที่ใช้ G68
  • ตำแหน่งบนหน้าจอ ชุดควบคุมบางรุ่นแสดงตำแหน่งแบบ ABSOLUTE ในระบบพิกัดที่หมุนแล้ว บางรุ่นแสดงในระบบพิกัดเดิม ขึ้นกับพารามิเตอร์ ผู้ปฏิบัติงานควรรู้ว่าเครื่องของตนแสดงแบบใดก่อนใช้ตัวเลขนั้นตรวจตำแหน่ง

G68 ยังใช้แก้ชิ้นงานที่จับเอียงได้ด้วย โปรแกรมวัดของโพรบวัดมุมเอียงของขอบชิ้นงาน แล้วสั่ง G68 ด้วยมุมนั้น เส้นทางทั้งโปรแกรมจึงหมุนตามชิ้นงานจริง วิธีนี้ต้องใช้ตัวแปรของโปรแกรมมาโคร ซึ่งอยู่นอกขอบเขตของบทนี้

22.3 สะท้อนภาพ G51.1 G50.1

G51.1 สะท้อนเส้นทางข้ามเส้นที่กำหนด ใช้กับชิ้นงานคู่ซ้ายขวา หรือรูปร่างที่สมมาตรรอบเส้นกึ่งกลาง ผู้เขียนโปรแกรมเขียนเส้นทางด้านเดียว แล้วให้ชุดควบคุมสร้างอีกด้าน

M98 P2203               (รูปร่างด้านขวา ตามที่เขียน)
G51.1 X0                (สะท้อนข้ามเส้น X0 ค่า X ทุกค่ากลับเครื่องหมาย)
M98 P2203               (รูปร่างด้านซ้าย)
G50.1 X0                (ยกเลิกการสะท้อนของแกน X)
  • ค่าหลังชื่อแกนคือตำแหน่งของเส้นสะท้อน G51.1 X0 สะท้อนข้ามเส้น X0 ส่วน G51.1 X50. สะท้อนข้ามเส้น X50 จุดที่ X60 จึงไปอยู่ที่ X40
  • G50.1 ต้องเขียนชื่อแกนที่จะยกเลิก เช่น G50.1 X0 ยกเลิกเฉพาะแกน X ค่าตัวเลขหลังชื่อแกนไม่มีผล

22.3.1 สิ่งที่กลับด้านเมื่อสะท้อนแกนเดียว

เมื่อสะท้อนเพียงแกนเดียว ชุดควบคุมกลับสิ่งต่อไปนี้ให้เองเพื่อให้รูปร่างที่ได้เป็นภาพสะท้อนจริง

  • ทิศของส่วนโค้ง G02 กลายเป็น G03 และกลับกัน
  • ด้านของการชดเชยรัศมี G41 กลายเป็น G42 และกลับกัน
  • ทิศของการหมุนระบบพิกัด มุมของ G68 กลับเครื่องหมาย
G51.1 X0 สะท้อนเส้นทางข้ามเส้น X0 รูปร่างถูกต้อง แต่ทิศการตัดกลับด้าน ชิ้นงานมองจากด้านบน · สปินเดิลหมุนทิศเดิม (M03) ทั้งสองด้าน ด้านที่สะท้อนจึงเป็นการกัดสวน เส้นสะท้อน X0 ตามที่เขียน G02 G41 เครื่องมืออยู่ซ้ายของเส้นทาง เดินตามเข็มนาฬิกา · กัดตาม ภาพสะท้อนที่ชุดควบคุมสร้าง G03 G42 เครื่องมืออยู่ขวาของเส้นทาง เดินทวนเข็มนาฬิกา · กัดสวน
รูปที่ 22.3 G51.1 X0 สะท้อนเส้นทางข้ามเส้น X0 ทิศของส่วนโค้ง ด้านของการชดเชย และทิศการตัดกลับด้าน

รูปร่างที่ได้จึงถูกต้อง แต่ ทิศการตัดเปลี่ยนไป เส้นทางที่เขียนเป็นการกัดตามจะกลายเป็นการกัดสวนในภาพสะท้อน ตามที่อธิบายในบทที่ 13 ผิวงานและอายุเครื่องมือของสองด้านจึงไม่เท่ากัน งานเก็บผิวที่ต้องการผิวเหมือนกันทั้งสองด้านควรเขียนเส้นทางของแต่ละด้านแยกกัน เมื่อสะท้อนทั้งสองแกนพร้อมกัน ทิศทั้งหมดกลับสองครั้งจึงเหมือนเดิม ผลเท่ากับการหมุน 180°

22.3.2 ข้อควรระวังเมื่อใช้ G51.1

  • สั่งและยกเลิกที่ตำแหน่งบนเส้นสะท้อนหรือที่ความสูงปลอดภัย และยกเลิกการชดเชยรัศมีก่อน
  • ยกเลิกก่อนกลับจุดอ้างอิงและก่อนเปลี่ยนเครื่องมือ เช่นเดียวกับ G68
  • อย่าสับสนกับการสะท้อนภาพที่ตั้งบนหน้าจอของเครื่อง ชุดควบคุมมีสวิตช์หรือค่าตั้ง MIRROR IMAGE แยกจาก G51.1 ซึ่งค้างอยู่จนกว่าผู้ปฏิบัติงานจะปิด ถ้าเปิดทั้งสองอย่างพร้อมกัน ผลจะซ้อนกัน โปรแกรมควรใช้ G51.1 เพื่อให้การสะท้อนอยู่ในโปรแกรมและมองเห็นได้
  • เขียน G50.1 X0 Y0 ไว้ในบรรทัดเตรียมความปลอดภัย ของโปรแกรมที่ใช้ G51.1

โปรแกรม O2201 ในBackplot และตัวจำลองการตัด ใช้ทั้งสองคำสั่งตามตัวอย่างในบทนี้ คือกัดร่องเดียวกันหกมุมด้วย G68 และกัดรูปร่างที่มี G41 ทั้งด้านขวาและภาพสะท้อนด้วย G51.1 เลื่อนดูทีละบรรทัดเพื่อเห็นว่าชุดควบคุมหมุนและสะท้อนเส้นทางอย่างไร และเห็นว่าส่วนโค้งของภาพสะท้อนกลับทิศ ทั้งสองเครื่องมืออ่าน G51 ด้วย

22.4 พิกัดเชิงขั้ว G16 G15

ในโหมด G16 ชุดควบคุมอ่านแกนแรกของระนาบเป็น รัศมี และแกนที่สองเป็น มุม ในระนาบ G17 ค่า X จึงเป็นรัศมี และค่า Y เป็นมุมเป็นองศา ใช้กับรูบนวงกลม ซึ่งแบบงานบอกเป็นเส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมและมุมของรูอยู่แล้ว ผู้เขียนโปรแกรมจึงไม่ต้องคำนวณพิกัด X Y ของแต่ละรูด้วยตรีโกณมิติ

N100 G90 G17 G16        (เปิดพิกัดเชิงขั้ว X คือรัศมี Y คือมุม)
N110 G99 G81 X40. Y0 Z-12. R2. F150   (รูที่มุม 0° บนวงกลมรัศมี 40)
N120 Y60.               (รูที่มุม 60° รัศมีเดิม)
N130 Y120.
N140 Y180.
N150 Y240.
N160 G98 Y300.          (รูสุดท้าย กลับระดับเริ่มต้น)
N170 G15 G80            (ยกเลิกพิกัดเชิงขั้วและคำสั่งเจาะ)
G16 พิกัดเชิงขั้ว: X คือรัศมี Y คือมุม ชิ้นงานมองจากด้านบน · รูหกรูบนวงกลม Ø80 รอบจุดศูนย์ชิ้นงาน · ยกเลิกด้วย G15 Y0 Y60. Y120. Y180. Y240. Y300. X40. รัศมี 60° X Y G54 X0 Y0 รูที่มุม 60° G16 เปิดพิกัดเชิงขั้ว X40. Y60. รัศมี 40 มุม 60° G15 ยกเลิก พิกัดเดียวกันถ้าไม่ใช้ G16 X20. Y34.641 40 × cos 60° และ 40 × sin 60° แบบงานบอก Ø80 ค่า X ต้องเป็นรัศมี X40.
รูปที่ 22.4 G16 อ่านค่า X เป็นรัศมีและค่า Y เป็นมุมจากแกน +X
  • รัศมีวัดจากจุดศูนย์ชิ้นงานเมื่อใช้ G90 ถ้าศูนย์กลางของวงกลมไม่อยู่ที่จุดศูนย์ชิ้นงาน ให้ย้ายจุดศูนย์ไปที่ศูนย์กลางของวงกลมด้วย G52 ก่อน แล้วยกเลิกทั้งสองคำสั่งเมื่อเจาะครบ
  • ค่า X เป็นรัศมี ไม่ใช่เส้นผ่านศูนย์กลาง แบบงานที่บอก PCD Ø80 ต้องเขียน X40.
  • มุมบวกวัดทวนเข็มนาฬิกาจากแกน +X มุมในโหมด G90 วัดจากแกน +X เสมอ ส่วนในโหมด G91 เป็นมุมที่เพิ่มจากรูก่อน
  • แกน Z ไม่เปลี่ยน ค่า Z และ R ของคำสั่งเจาะยังเป็นระยะตามปกติ
  • ยกเลิกด้วย G15 ทันทีที่เจาะครบ ถ้าลืม บรรทัดถัดไปเช่น G00 X0 Y0 จะถูกอ่านเป็นรัศมี 0 มุม 0 และบรรทัดอย่าง X100. Y50. จะพาเครื่องมือไปที่รัศมี 100 มุม 50° ซึ่งไม่ใช่ตำแหน่งที่ตั้งใจ

คำสั่งเจาะ G81 ในตัวอย่าง เจาะหนึ่งรูต่อหนึ่งตำแหน่ง เครื่องมือเคลื่อนที่เร็วไปที่ตำแหน่งรู ลงเร็วถึงระดับ R2. เหนือผิวงาน 2 มม. เจาะด้วยอัตราป้อน F150 ถึงความลึก Z-12. แล้วถอยขึ้นเร็ว G81 เป็นคำสั่งคงสถานะ บรรทัด N120 ถึง N160 ที่มีเพียงตำแหน่งจึงเจาะรูแบบเดียวกันซ้ำ จนกว่าจะยกเลิกด้วย G80 ส่วน G99 ให้ถอยขึ้นแค่ระดับ R ระหว่างรู และ G98 ที่รูสุดท้ายให้ถอยถึงระดับเริ่มต้น รายละเอียดอยู่ในบทที่ 15

พิกัด X Y ของรูบนวงกลม และบรรทัดเจาะทั้งแบบพิกัด X Y และแบบ G16 หาได้จากเครื่องคำนวณตำแหน่งรูบนวงกลม (PCD) ซึ่งเปิดบรรทัดที่ได้ใน Backplot เพื่อดูตำแหน่งรูได้ด้วย

22.5 ย่อขยาย G51 G50

G51 คูณระยะทุกค่าที่วัดจากจุดศูนย์กลางการย่อขยายด้วยอัตราส่วนที่กำหนด ใช้กับรูปร่างเดียวกันหลายขนาด เช่น ตัวอักษรแกะสลัก หรือเผื่อการหดตัวของชิ้นงานในงานแม่พิมพ์ เป็นคำสั่งที่พบน้อยที่สุดในบทนี้

G51 X0 Y0 P2.           (ขยายสองเท่าจากจุด X0 Y0 รูปแบบของ P ขึ้นกับเครื่อง)
...
G50                     (ยกเลิกการย่อขยาย)
  • รูปแบบของอัตราส่วนต่างกันตามพารามิเตอร์ บางเครื่องเขียน P2. บางเครื่องเขียนเป็นจำนวนเต็มที่ไม่มีจุดทศนิยม เช่น P2000 สำหรับสองเท่า ให้ตรวจจากคู่มือและทดสอบในอากาศก่อน
  • ค่าชดเชยเครื่องมือไม่ถูกย่อขยาย รัศมี D และความยาว H ใช้ค่าจริงตามเดิม ร่องที่กัดด้วยเส้นทางที่ขยายสองเท่าจึงไม่ได้กว้างขึ้นสองเท่า
  • ตรวจว่าแกน Z ถูกย่อขยายด้วยหรือไม่ ขึ้นกับพารามิเตอร์ ความลึกที่ถูกคูณโดยไม่ตั้งใจทำให้เครื่องมือลงลึกเกิน
  • G50 บน Machining center คือยกเลิกการย่อขยาย คนละความหมายกับ G50 บนเครื่องกลึงระบบ A ที่ใช้จำกัดรอบสปินเดิลสูงสุดในบทที่ 9 หรือตั้งระบบพิกัดแบบเก่าในบทที่ 23

22.6 เขียนค่าจุดศูนย์ชิ้นงานจากโปรแกรม G10

G10 เขียนค่าลงตารางของชุดควบคุมโดยตรง แทนการพิมพ์ที่หน้าจอ รูปแบบที่ใช้กับจุดศูนย์ชิ้นงานคือ G10 L2

G90 G10 L2 P1 X-350. Y-210. Z-480.   (เขียนค่าจุดศูนย์ G54)
G90 G10 L2 P2 X-150. Y-210. Z-480.   (เขียนค่าจุดศูนย์ G55)
  • P คือหมายเลขของชุดจุดศูนย์ P1 ถึง P6 คือ G54 ถึง G59 และ P0 คือค่า offset ร่วมที่บวกเข้ากับทุกชุด ส่วนจุดศูนย์เพิ่มเติม G54.1 P1 ถึง P48 ใช้ G10 L20 P1 ถึง P48
  • G90 แทนค่าเดิม G91 บวกเข้ากับค่าเดิม G91 G10 L2 P1 X0.05 เลื่อนจุดศูนย์ G54 ไป 0.05 มม. ทุกครั้งที่อ่านบรรทัด ถ้าโปรแกรมเดินซ้ำ ค่าจะสะสม
  • บรรทัด G10 ไม่ทำให้เครื่องเคลื่อนที่ และให้เขียนแยกบรรทัด ไม่รวมกับคำสั่งเคลื่อนที่หรือคำสั่ง M ตามบทที่ 9
  • ค่าชดเชยเครื่องมือก็เขียนด้วย G10 ได้ โดยใช้ค่า L อื่น รูปแบบต่างกันตามชนิดหน่วยความจำค่าชดเชยของเครื่อง ให้ดูจากคู่มือ

G10 L2 เหมาะกับฟิกซ์เจอร์ที่ตำแหน่งบนเครื่องแน่นอนและซ้ำได้ เช่น ฟิกซ์เจอร์ที่ยึดกับหมุดตำแหน่งบนโต๊ะงาน ค่าจุดศูนย์จึงเดินทางไปกับโปรแกรม ไม่ต้องพิมพ์ใหม่ทุกครั้งที่ตั้งงาน และใช้ในโปรแกรมวัดของโพรบเพื่อบันทึกค่าที่วัดได้

ข้อควรระวัง G10 เขียนทับค่าที่ผู้ปฏิบัติงานวัดไว้โดยไม่มีคำเตือน โปรแกรมที่มี G10 L2 จึงต้องระบุไว้ชัดเจนในหัวโปรแกรมและใบตั้งเครื่อง และไม่ควรใช้กับชิ้นงานที่จับในปากกาทั่วไป ซึ่งตำแหน่งจริงต้องวัดทุกครั้งตามบทที่ 6

22.7 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ตารางที่ 22.3 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของฟังก์ชันระบบพิกัด
ข้อผิดพลาด ผลที่เกิด วิธีป้องกัน
ไม่ยกเลิก G52 G68 G51.1 หรือ G16 เมื่อจบส่วนที่ใช้ บรรทัดถัดไปและโปรแกรมถัดไปทำงานในระบบพิกัดที่เปลี่ยนไป เครื่องมือไปผิดตำแหน่งโดยไม่มี Alarm เขียนคำสั่งยกเลิกทันทีหลังส่วนที่ใช้ และในบรรทัดเตรียมความปลอดภัย
เริ่มโปรแกรมใหม่หลังหยุดกลางคัน โดยค่าที่เลื่อนไว้ยังค้าง บรรทัดแรกพาเครื่องมือไปผิดตำแหน่ง บรรทัดเตรียมความปลอดภัยยกเลิกทุกคำสั่งที่โปรแกรมใช้
คิดว่า G52 ครั้งที่สองบวกต่อจากครั้งแรก จุดศูนย์ย่อยไม่อยู่ที่ตำแหน่งที่คิด ค่าใน G52 วัดจากจุดศูนย์ชิ้นงานเสมอ
เขียนบรรทัดแรกหลัง G52 หรือ G68 ด้วยแกนเดียว เครื่องมือไปตำแหน่งที่ไม่ได้ตั้งใจ บรรทัดเคลื่อนที่แรกใช้ G90 และมีทั้ง X และ Y
สั่ง G68 หรือ G51.1 ขณะการชดเชยรัศมียังทำงาน เส้นทางผิดหรือขึ้น Alarm G40 ก่อนสั่งและก่อนยกเลิก
ใช้ G51.1 กับงานเก็บผิวโดยไม่คิดถึงทิศการตัด ด้านที่สะท้อนเป็นการกัดสวน ผิวงานสองด้านไม่เท่ากัน เขียนเส้นทางเก็บผิวแยกกัน หรือยอมรับผลต่างนั้น
เขียนเส้นผ่านศูนย์กลางเป็นค่า X ใน G16 รูอยู่บนวงกลมใหญ่เป็นสองเท่า ค่า X เป็นรัศมี
ใช้ G91 G10 L2 ในโปรแกรมที่เดินซ้ำ จุดศูนย์เลื่อนสะสมทุกรอบ ใช้ G90 G10 L2 เว้นแต่ตั้งใจให้สะสม
เดินโปรแกรมที่มี G92 หรือ G50 X__ Z__ จากตำแหน่งเริ่มที่ผิด ระบบพิกัดผิดเท่ากับระยะที่คลาดเคลื่อน เครื่องมือชนชิ้นงานหรือหัวจับ รู้ตำแหน่งเริ่มจากใบตั้งเครื่องก่อนเดิน หรือแปลงโปรแกรมให้ใช้ตาราง ตามบทที่ 23

สรุป

  • คำสั่งในบทนี้เปลี่ยนระบบพิกัดจากในโปรแกรม ทุกคำสั่ง ค้างอยู่จนกว่าจะยกเลิก จึงต้องยกเลิกทันทีหลังใช้ และในบรรทัดเตรียมความปลอดภัย
  • G52 เลื่อนจุดศูนย์ชั่วคราวตามระยะในแบบงาน ค่าวัดจากจุดศูนย์ชิ้นงานเสมอ ยกเลิกด้วย G52 X0 Y0 Z0
  • G68 หมุนระบบพิกัดรอบจุดที่เขียน มุมบวกทวนเข็มนาฬิกา ยกเลิกด้วย G69 ก่อนสั่งมุมใหม่
  • G51.1 สะท้อนข้ามเส้นที่เขียน การสะท้อนแกนเดียวกลับทิศส่วนโค้งและด้านของการชดเชยให้เอง แต่ทิศการตัดเปลี่ยนจากกัดตามเป็นกัดสวน ยกเลิกด้วย G50.1
  • G16 อ่าน X เป็นรัศมีและ Y เป็นมุม เหมาะกับรูบนวงกลม ยกเลิกด้วย G15 ทันทีที่เจาะครบ
  • G51 ย่อขยายเส้นทาง แต่ไม่ย่อขยายค่าชดเชยเครื่องมือ รูปแบบของอัตราส่วนขึ้นกับเครื่อง
  • G10 L2 เขียนค่าจุดศูนย์ชิ้นงานลงตาราง G90 แทนค่าเดิม G91 บวกเพิ่ม และเขียนทับค่าที่วัดไว้โดยไม่มีคำเตือน
  • G92 และ G50 X__ Z__ ตั้งระบบพิกัดจากตำแหน่งของเครื่องมือ โปรแกรมใหม่ไม่ควรใช้ รายละเอียดอยู่ในบทที่ 23
  • G68 G51.1 G16 และ G51 เป็นตัวเลือกของชุดควบคุม ให้ตรวจจากคู่มือของเครื่องก่อนใช้

พบข้อผิดพลาดหรือมีข้อเสนอแนะ? ส่งอีเมลแจ้งเรา